การศึกษา

การกระจายตัวของสารพิษในร่างกายและอวัยวะสะสมสารพิษในร่างกาย

เมื่อสารพิษถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสโลหิตจะกระจายไปสู่ส่วนต่างๆของร่างกายอย่างรวดเร็ว สารพิษจะกระจายได้เร็วแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับอัตราการไหลเวียนของกระแสโลหิตไปยังบริเวณนั้น สารพิษจะกระจายไปยังอวัยวะเป้าหมายที่เจาะจง มักขึ้นกับความสามารถในการผ่านเยื่อหุ้มเซลล์และความสามารถในการจับกับตัวรับ (Receptor) บนเนื้อเยื่อนั้นที่จะทำให้เกิดพิษได้

สารพิษที่มีคุณสมบัติละลายได้ดีในไขมันจะสามารถซึมผ่านเซลล์ได้เกือบทั่วร่างกาย ตำแหน่งที่มีการสะสมสารพิษมากมักก่อให้เกิดความเป็นพิษมากด้วย แต่บางครั้งก็อาจไม่เกิดพิษถ้าบริเวณนั้นเป็นจุดที่มีการสะสมสารพิษ และเป็นบริเวณที่มีการป้องกันการเกิดพิษโดยเก็บสะสมสารพิษไว้ ทำให้สารพิษในตำแหน่งเป้าหมายจำเพาะต่อสารพิษนั้นลดลง

สารพิษสามารถกระจายไปอยู่ตามส่วนต่างๆของร่างกาย เช่น พลาสมา น้ำที่อยู่ระหว่างเซลล์ น้ำที่อยู่ภายในเซลล์ เป็นต้น ถ้าสารสารพิษกระจายตัวเข้าไปในเนื้อเยื่อได้เร็ว ความเข้มข้นของสารพิษในกระแสเลือดจะลดลงอย่างรวดเร็ว สารพิษที่มีความสามารถในการจับกับโปรตีนในพลาสมาได้ดีจะอยู่ในกระแสโลหิต และไม่สามารถผ่านเข้าไปในเนื้อเยื่อทำให้มีปริมาตรการกระจายในร่างกายน้อยมาก สารพิษที่สามารถละลายเข้าไปอยู่ในเซลล์ของเนื้อเยื่อได้จะมีปริมาตรของการกระจายในร่างกายมาก

ตับและไต จะเก็บสะสมสารพิษต่างๆในร่างกายเพื่อกำจัดออกจากร่างกาย โดยใช้กลไกการดูดซึมแบบแอกทีฟ เช่น โปรตีนเมทัลโลไธโอนีน (Metallothionine) ที่พบในตับและไตจะจับแคดเมียมได้ โปรตีนไลแกนดิน (Ligandin) ในตับจับกับสีชนิดเอโซ (Azo dye) และฮอร์โมนได้ เป็นต้น

ไขมัน โดยเฉพาะไขมันที่เป็นกลาง (Neutral fat) ซึ่งมีประมาณร้อยละ 50 ของน้ำหนักตัวในคนอ้วนและร้อยละ 20 ของน้ำหนักตัวในคนผอม ไขมันนี้จะจับกับ ดีดีที คลอเดน (Chlordane) ได้ ทำให้ความเข้มข้นของสารพิษเหล่านี้ในกระแสโลหิตน้อยและป้องกันการเกิดพิษต่ออวัยวะเป้าหมายจำเพาะได้

กระดูก อาจเกิดการสะสมของตะกั่ว ฟลูออไรด์ สตรอนเทียม ได้โดยผลึกไฮดรอกซีอะพาไทด์ (Hydroxy Apatite Crystals) จะแลกเปลี่ยนกับฟลูออไรด์ ตะกั่วและสตรอนเทียมแลกเปลี่ยนกับแคลเซียม ฟลูออไรด์ทำให้กระดูกผุ สตรอนเทียมทำให้เกิดมะเร็งของกระดูก

Leave a Reply