อาหารและเครื่องดื่ม

การทำกระยาสารท

การทำกระยาสารท ในอดีต หรือในบางท้องถิ่นในปัจจุบัน จะทำกันเองทุกบ้านหรือในกลุ่มเครือญาติเดียวกัน ซึ่งเป็นงานหนักที่ต้องใช้แรงงานในการเตรียมส่วนผสม การกวน และการบดอัด ดังนั้นก่อนวันสารท 1 วัน กลุ่มญาติพี่น้องจะมาร่วมกันทำกระยาสารทที่บ้าน บางท้องถิ่นอาจทำกันที่วัดประจำชุมชนกระยาสารท

ส่วนผสมของกระยาสารท ได้แก่ ข้าวเม่า ถั่วลิสง งา ข้าวตอก นำไปคั่วให้สุกพอดี สำหรับข้าวตอกนั้นได้มาจากการคั่วข้าวเปลือกเจ้า ให้เปลือกแตกออก ส่วนถั่วลิสงเมื่อคั่วสุกแล้ว ต้องกะเทาะเปลือกออกให้หมด และคลึงถั่วให้แตกเป็นซีกๆ

การทำกระยาสารท นำน้ำอ้อยใส่ลงในกระทะตั้งไฟ ตามกะทิ และอาจเติมน้ำมะนาวสดลงไปเพื่อเจือจางสีน้ำอ้อยให้มีสีเหลืองนวล เคี่ยวนานราว 2 ชั่วโมงจนเหนียวได้ที่ จากนั้นใส่ถั่วลิสงก่อนเพราะสุกยากกว่าส่วนผสมอื่นๆ ตามด้วยข้าวเม่า ข้าวตอก และงา ใช้ไม้พายกวนให้เข้ากัน โดยใช้ไฟอ่อนมาก เคี่ยวจนเกือบแห้งสังเกตดูส่วนผสมทุกอย่างเกาะติดกันจนเหนียวได้ที่ จึงยกลงจากเตา นำไปเทใส่แม่พิมพ์ซึ่งเป็นกระบะขนาดกว้างประมาณ 20-30 เซนติเมตร และยาวประมาณ 4-6 เมตร ใช้ลูกกลิ้งไม้ผิวเรียบกลิ้งอัดด้วยแรงเพื่อให้กระยาสารทเกาะติดกันจนแน่น จากนั้นใช้ไม้บรรทัดทาบแล้วกรีดตัดแบ่งเป็นชิ้นๆ หรืออาจทำให้กรอบเป็นก้อนๆ ก็ได้

กระยาสารทในปัจจุบัน ด้วยสภาพสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปจากอดีต ย่อมส่งผลให้ความพิถีพิถันในการทำอาหารเปลี่ยนแปลงไปด้วย กระยาสารทก็เช่นกัน ปัจจุบันสามารถหาซื้อได้ง่าย และผู้ผลิตน้อยรายที่จะใส่ใจขั้นตอนอันละเมียดละไมในการผลิต หากกวนไม่ดีกระยาสารทจะร่วน ไม่เหนียว หรือมีการใส่แบะแซเพื่อให้เหนียวเร็วขึ้น แต่จะทำให้กระยาสารทที่ได้แข็งเกินไป บางครั้งใส่นมและเนยลงไปด้วย เพื่อเพิ่มความหอมมัน ส่วนน้ำอ้อยซึ่งเป็นส่วนผสมสำคัญ ในปัจจุบันหาได้ยาก เพราะน้ำอ้อยแท้มีต้นทุนสูงมาก บางแห่งจึงผสมน้ำตาลปี๊บลงไป ซึ่งจะทำให้กระยาสารทหวานจัดและไม่หอมเท่าที่ควร

ที่มา : วารสารวัฒนธรรม ปีที่ 53 ฉบับที่ 4 , ตุลาคม – ธันวาคม 2557