พัฒนาจิตใจ

การฝึกนั่งสมาธิเพื่อให้เกิดปัญญาโดยการฝึกกำหนดลมหายใจ

ผู้ที่ฝึกนั่งสมาธิใหม่ๆ จะยังไม่มีความชำนาญ จึงควรใช้วิธีฝึกสตินิ่งหรือสติรู้ใรอิริยาบทก่อน คือ กำหนดจับอยู่ ณ จุดเดียวจนชัดและชำนาญ เพื่อให้รู้จักหน้าตาของสติเสียก่อนว่าเป็นอย่างไร โดยการนั่งปล่อยอารมณ์ ทำใจให้สบายเหมือนกำลังพักผ่อน อย่ากังวลกับสิ่งใดๆ อย่ากดข่ม อย่าจดจ้อง อย่าตึงเครียดจนเกินไป เพราะจะทำให้เกิดอาการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อในร่างกาย เมื่อนั่งแล้วจะเกิดเวทนาทางกายมาก เช่น ปวด เมื่อย อึดอัด หงุดหงิด เป็นต้น ทำตัวให้สบายๆด้วยการมีสติ นุ่งดูลมหายใจก่อน ดูให้เห็นจริงๆ แล้วค่อยกำหนดรู้ตามนั้น ไม่ควรไปกำหนดก่อนเห็นลมเพราะมันจะเป็นการไปสั่งลม ไปบังคับลม มันไม่เป็นไปตามธรรมชาติ

ดังนั้นการปฏิบัติธรรม ให้เราเป็นเพียงผู้ดู ค่อยๆเฝ้าสังเกตดูลมหายใจว่าขณะนี้เป็นอย่างไร กำลังเข้าหรือออก แต่อย่าจดจ้องมากเกินไปจนเกิดการเกร็งตัว ก็จะไม่เห็นและจับไม่ได้ เพราะการเกร็งตัวทำให้ลมหายใจขาดช่วงไปนั่นเอง หากเผลอ (ไม่รู้สึกตัว) ปล่อยจนขาดสติที่จะกำหนดรู้ไม่ใช่ มันจะพาไปคิดเรื่องต่างๆนานา ทั้งเรื่องอดีต เรื่องอนาคต วนไปมาไม่หยุดสิ้น ก็จะไม่เป็นสมาธิ

การกำหนดสติ ให้อยู่กับลมหายใจ เข้าก็รู้ ออกก็รู้ ลมเป็นอย่างไร สั้น ยาว ก็ให้กำหนดรู้ตามนั้นเท่านั้นเอง พอรู้ตัวชัดอยู่กับปัจจุบันตลอดสาย ไม่วิ่งไปเรื่องอดีต ไม่วิ่งไปเรื่องอนาคต พอจิตตั้งมั่นจริงๆ ตือความเต็มรอบของสติที่เกิดขึ้นแล้ว เมื่อนั้นแหละผลของสติที่เรียกว่า สมาธิ ก็จะเกิดขึ้นมาให้รู้ (ขณะหนึ่ง) เท่านั้นเองยังไม่ตลอดสาย สิ่งสำคัญก็คือ ต้องจับลมหายใจได้ชัดทันปัจจุบันจริงๆ

มันยากตรงที่ว่าจะสามารถจับปัจจุบัน คือความรู้สึกตัวขณะปัจจุบันได้แค่ไหน เพราะตัวปัจจุบันนั้นเร็วมากหากไม่ตั้งใจจริงๆแล้วจะไม่สามารถจับได้เลย ส่วนมากมักจะลืมตัวในการกำหนดรู้คือเผลอนั่นเอง จึงไม่ได้ผลในการปฏิบัติ

ไม่มีอะไรยากหรือง่ายหากตั้งใจจริง มีสติจับไปเรื่อยๆ หากสติตั้งมั่นรู้อยู่ภายในกาย ในใจอันเป็นปัจจุบันที่รู้จริงๆ แล้วจิตจะเกิดความสงบ ปกติ ว่าง เบา สบาย พอกำลังสติมันเต็มรอบ มันจะเกิด ปัญญา อันเป็นความ รู้แจ้ง คือ ตื่น อิสระ เบิกบาน ในสิ่งที่รู้นั้นทันมีมันจะเกิดปัญญาแห่งธาตุรู้ ว่าเหตุทุกข์แท้ๆนั้นเกิดจากตรงไหน เกิดจากอะไร ทำไมถึงเกิด แก้อย่างไร ควรทำอย่างไร จึงจะดับทุกข์ได้สิ้น มันจะบอกเองหมด จากภายในจิตสู่ภายนอก เป็นรู้จริง

Leave a Reply