สุขภาพ

การเกิดและอาการของโรคข้อนิ้วมือเสื่อม (Interphalangeal joint)

ข้อนิ้วมือเสื่อม โดยเฉพาะปลายข้อนิ้วมือ (distal interphalangeal joint) และข้อต้นนิ้วมือ (proximal interphalangeal joint) เป็นภาวะที่พบได้บ่อย ส่วนใหญ่พบในเพศหญิงที่อายุมากกว่า 45 ปี และพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย ประมาณ 10 เท่า ภาวะนี้เชื่อว่ามีการถ่ายทอดทางพันธุกรรม เนื่องจากพบกับญาติทางฝ่ายหญิงมากกว่าทางฝ่ายชาย เช่น พบได้บ่อยถึง 2 เท่าในมารดา และ 3 เท่าของพี่สาวหรือน้องสาวของผู้ป่วยหญิงที่เป็นโรคข้อเสื่อมชนิดเป็นทั่วไป เป็นการถ่ายทอดชนิด autosomal และมีบทบาทของเพศเข้ามาเกี่ยวข้อง โดยเป็นการถ่ายทอดชนิดเด่น (dominant) ในเพศหญิง และเป็นการถ่ายทอดชนิดด้อย (recessive) ในเพศชาย การถ่ายทอดจะเห็นได้ชัดเจนเมื่อผู้ป่วยมีอายุ 70 ปีขึ้นไป อุบัติการณ์โรคข้อนิ้วมือเสื่อมจะพบกับข้อปลายนิ้วมือร้อยละ 70 ข้อต้นนิ้วมือร้อยละ 35 ข้อโคนนิ้วชี้ (second metacarpophalangeal joint) ร้อยละ 20

ในระยะแรกผู้ป่วยจะไม่มีอาการปวด เมื่อเริ่มมีอาการก็จะมีอาการปวดบริเวณข้อปลายนิ้วมือหรือข้อต้นนิ้วมือเล็กน้อย หรือปวดภายหลังการใช้ข้อทำงาน อาการปวดจะเป็นมากขึ้นเรื่อยๆในบางรายที่มีอาการอักเสบกำเริบจะมีลักษณะบวมแดงบริเวณข้อนิ้วมือร่วมด้วย

ในบางรายโรคข้อเสื่อมอาจลุกลามอย่างรวดเร็วในระยะเวลาไม่นานนัก โรคข้อนิ้วมือเสื่อมอาจเริ่มต้นเพียง 1-2 ข้อ หรืออาจเป็นพร้อมกันหลายๆข้อก็ได้

บางรายอาจพบลักษณะคล้ายถุงน้ำ (cyst) บริเวณด้านหลังข้อนิ้วมือ และอาจจะติดกับเอ็นทำให้ดูคล้าย ganglion ถุงน้ำเล็กๆนี้อาจหายไปได้เองหรือคงอยู่เป็นระยะเวลานาน สาเหตุการเกิดถุงน้ำนี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด บางคนเชื่อว่าถุงน้ำนี้ติดต่อกับช่องข้อนิ้วมือ

เมื่อข้อเสื่อมเป็นนานขึ้นจะเริ่มมีการทำลายกระดูกอ่อนผิวข้อ มีการสร้างกระดูกเกิดเป็นปุ่มกระดูกโผล่ขึ้นมาทางด้านบน ทั้งด้านในและด้านนอกข้อปลายนิ้วมือ (dorsomedial และ dosrsolateral) เรียกว่า Heberden’s node ข้อต้นนิ้มมือที่เสื่อมมากและเป็นเวลานานจะมีปุ่มกระดูกเกิดขึ้นได้เช่นกัน แต่จะเรียกว่า Bouchard’s node

เมื่อทั้งข้อต้นนิ้วมือและข้อปลายนิ้วมือเสื่อมมากจะทำให้ข้อนิ้วมือผิดรูป การตรวจภาพทางรังสีจะพบช่องข้อแคบ มีการหนาตัวของกระดูกใต้กระดูกอ่อน มีกระดูกงอกเกิดขึ้น ในระยะท้ายผู้ป่วยจะกำมือลำบากและไม่สามารถใช้นิ้วมือทำงานได้เต็มที่

ข้อโคนนิ้วมือเสื่อมพบได้น้อย มักจะพบในรายที่ใช้มือทำงานหนัก เช่น ในนักมวย กรรมกร เป็นต้น และมักจะเป็นกับข้อโคนนิ้วมือที่ 2 และ 3

การดำเนินโรคข้อนิ้วมือเสื่อมจะใช้ระยะเวลาจากเริ่มมีอาการจนเกิดปุ่มกระดูกไม่นานมากนักโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 3-4 ปี

Leave a Reply