สุขภาพ

การเฝ้าระวังทางด้านสาธารณะสุข แบ่งออกได้เป็น 4 ชนิด

ชนิดของการเฝ้าระวังทางด้านสาธารณะสุข สามารถแบ่งออกได้เป็น 4 แบบ คือ แบบเชิงรับ (passive) เชิงรุก (active) แบบการเฝ้าระวังตามกลุ่มเสี่ยงสูง หรือ พื้นที่เฉพาะ (sentinel) และแบบพิเศษ (special)

การเฝ้าระวังเชิงรับ จะเป็นระบบการเฝ้าระวังที่มีการดำเนินการมากที่สุด วิธีการดำเนินการโดยทั่วไปมักใช้แบบฟอร์มการรายงานโรคที่เป็นมาตรฐานกระจายไปตามสถานบริการสาธารณสุขต่างๆ เช่น โรงพยาบาล สถานีอนามัย เป็นต้น หลังจากนั้นก็ให้บุคคลากรของสถานบริการเป็นผู้กรอกข้อมูล และรายงานโรคมายังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำการเก็บรวบรวมข้อมูล โดยทั่วไปแล้วการทำแบบนี้จะทำให้ความครบถ้วนสมบูรณ์ของข้อมูลของผู้ป่วยที่ถูกรายงานมักจะต่ำ แต่ระบบการเฝ้าระวังเชิงรับเป็นระบบที่มีค่าใช้จ่ายน้อยที่สุด

การเฝ้าระวังเชิงรุก จะเน้นเรื่องของการเสาะหาผู้ป่วยจากแหล่งที่อาจจะพบผู้ป่วยที่ต้องเฝ้าระวัง ซึ่งการเฝ้าระวังเชิงรุกนี้จะได้ข้อมูลของผู้ป่วยค่อนข้างครบถ้วน สมบูรณ์ แต่การดำเนินการมักมีค่าใช้จ่ายสูง

การเฝ้าระวังตามกลุ่มเสี่ยง เป็นการเฝ้าระวังที่จะดำเนินการรายงานโรคเฉพาะในกลุ่มของสถานบริการสาธารณสุุข หรือผู้ที่จะรายงานโรคที่เลือกขึ้นมาอย่างเฉพาะเจาะจง โดยทั่วไปพื้นที่ที่จะถูกเลือกนั้น มักจะเป็นบริเวณที่มีการเกิดโรคค่อนข้างสูง หรือมีการดำเนินโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสำรวจ หรือวินิจฉัยโรคนั้นๆ เป็นพิเศษ

การเฝ้าระวังแบบพิเศษ เป็นระบบที่ตั้งขึ้นมาเพื่อดำเนินการเฝ้าระวังในกิจกรรมทางสุขภาพเป็นกรณีพิเศษ โดยอาจจะตั้งระบบเฝ้าระวังเพื่อติดตามดูผลกระทบที่เกิดขึ้นจากโครงการที่มีการดำเนินการอยู่ เช่น การเฝ้าระวังโรคมะเร็งเต้านม กับโครงการตรวจเต้านมด้วยเครื่องตรวจเต้านม หรือ การฝ้าระวังโรคมะเม็งปากมดลูก กับโครงการตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี pap smears เป็นต้น

นอกจากระบบเฝ้าระวังจะแบ่งตามลักษณะวิธรการดำเนินการดังกล่าวแล้ว ยังสามารถแบ่งตามชนิดของ้อมูลที่จัดเก็บ ได้เป็น 2 แบบ คือ ข้อมูลทุติยภูมิ หรือข้อมูลที่มีตามปกติแล้ว (Existing secondary data) กับข้อมูลที่ออกแบบมาเพื่อจัดเก็บสำหรับการเฝ้าระวังโดยเฉพาะ

ข้อมูลทุติยภูมิที่มีอยู่แล้ว โดยทั่วไปถูกจัดเก็บด้วยวัตถุประสงค์อื่นๆ ที่ไม่ใช่เพื่อการเฝ้าระวัง เช่น ใบมรณะบัตร ข้อมูลสรุปผลการรักษา เป็นต้น ซึ่งจะมีข้อดีตรงที่ไม่ต้องออกแบบหรือสร้างระบบใหม่ขึ้นมารองรับ แต่รายละเอียดของข้อมูลอาจไม่เพียงพอสำหรับที่จะใช้ในการเฝ้าระวัง

ข้อมูลที่ออกแบบมาเพื่อใช้ในการเฝ้าระวังโดยเฉพาะ เช่น แบบใบรายงานโรคที่รายงานโดยแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขนั้น สามารถที่จะตรวจพบสถานการณ์ของโรคได้ โดยทั่วไปข้อมูลชนิดนี้มักจะได้มาในช่วงเวลาที่รวดเร็วกว่าการวิเคราะห์ข้อมูลที่มีอยู่แล้ว นอกจากนี้ถ้ามีข้อสงสัยเกี่ยวกับข้อมูลก็สามารถติดตามกลับกับผู้ที่รายงานมาได้ นอกจากนี้ผู้ัรับรายงานยังสามารถที่จะให้ข้อแนะนำหรือขอรายละเอียดเพิ่มเติมจากผู้รายงาน หรืออาจเพิ่มเติมโรคอื่นๆที่น่าสนใจที่จะทำการเฝ้าระัวังต่อไปได้ด้วย

Leave a Reply