การศึกษา

ความสมดุลทางทัศนศิลป์

ความสมดุล (Balance)

ความสมดุล (Balance) หมายถึง ความเท่ากันหรือภาวะที่เท่ากันขององค์ประกอบ จะทำให้งานออกแบบมีความเป็นระเบียบ การออกแบบให้มีความสมดุลต้องอาศัยความสัมพันธ์มูลฐานของทัศนธาตุต่างๆ มาประกอบกันได้แก่ ขนาดของจุด เส้น รูปร่าง น้ำหนัก ทิศทางและสี เท่ากัน หรือเกิดการเท่ากันในความรู้สึกที่รับรู้ความสมดุล (Balance)

ความสมดุลมี 3 ลักษณะ คือ

ความสมดุลที่สองข้างเท่ากัน

1 ความสมดุลที่สองข้างเท่ากัน (Symmetry Balance) เป็นความสมดุลแบบซ้ายขวาเหมือนกัน จะมีขนาด รูปร่าง ที่สังเกตเห็นได้ชัดเจนว่าเหมือนกันหรือเท่ากัน ดุลยภาพแบบนี้ให้ความรู้สึกมั่นคง เที่ยงตรง สง่า เป็นทางการ เช่น งานสถาปัตยกรรม โบสถ์ วิหาร สถานที่ราชการ เป็นต้น

ความสมดุลที่ทั้งสองข้างไม่เท่ากัน

2 ความสมดุลที่ทั้งสองข้างไม่เท่ากัน (Asymmetry Balance) เป็นความสมดุลที่จัดให้มีส่วนประกอบของภาพซ้ายขวาไม่เท่ากัน มักเป็นการจัดสมดุลที่เกิดจากการจัดวางให้ขนาด รูปร่าง สี ให้มีความแตกต่างกันทั้งสองด้าน แต่ถ้าหากมองในภาพรวมแล้วจะให้ความรู้สึกว่ามีน้ำหนักเท่ากัน ดุลยภาพแบบนี้ให้อิสระในการออกแบบ และให้ความรู้สึกน่าสนใจ

สมดุลแบบรัศมี

3 สมดุลแบบรัศมี (Radial Balance) คือ ดุลยภาพที่มีส่วนประกอบของภาพกระจายออกจากศูนย์กลางเป็นรัศมี สามารถพบเห็นได้ตามธรรมชาติ ได้แก่ โครงสร้างของดอกไม้ รัศมีของดวงอาทิตย์ รูปร่างของสัตว์ หรือสิ่งที่มนุษย์ออกแบบขึ้น เช่น หน้าของเพชรพลอยที่เจียระไน เป็นต้น รวมทั้งการออกแบบน้ำพุสำหรับตกแต่งสถานที่

ที่มา : หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ทัศนศิลป์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5