สิ่งแวดล้อม

ความสำคัญและประโยชน์ของสาหร่ายผู้ผลิตอับดับที่หนึ่ง

เนื่องจากสาหร่ายมีคลอโรฟิลล์ จึงสามารถสังเคราะห์แสงเปลี่ยนสารอนินทรีย์ให้เป็นสารอินทรีย์ได้ ซึ่งจะเป็นอาหารของสิ่งมีชีวิตอื่นต่อไป จึงเป็นจุดเริ่มต้นของห่วงโซ่อาหารในระบบนิเวศ (ecosystem) ในแง่ที่เป็นผู้ผลิต (primary producer) สารอินทรีย์ นอกจากนี้ยังพบสาหร่ายอยู่ในดิน ซึ่งช่วยในการปรับปรุงคุณภาพของดินโดยทำให้อนุภาคต่างๆ เกิดการรวมตัวและช่วยเพิ่มสารอินทรีย์ให้แก่ดิน

ผลผลิตที่สำคัญทางเศรษฐกิจหลายชนิด ได้มาจากผนังเซลล์ของสาหร่าย ที่สำคัญ คือ วุ้น กรดอัลจินิก และคาร์แรกจีแนน รวมทั้งพวกไดอะตอมเอเซียสเอิร์ท (diatomaceous earth) ซึ่งเกิดจากการสะสมของโครงสร้างของไดอะตอมที่ตายแล้วนับล้านๆตัว

คาร์แรกจีแนน (carrageenan) เป็นพอลิเมอร์ของกาแล็กโทสหรือสารประกอบที่มีกาแล็กโทสที่มีหมู่ซัลเฟต สกัดได้จากผนังเซลล์ของสาหร่ายสีแดงหลายชนิด เช่น Chondrus, Gigartina, Eucheuma เป็นสารที่ทำให้เกิดความคงตัว (stabilizer) หรือทำให้ไขมันแตกออก (emulsifier) เป็นโมโลกุลเล็กๆ จึงใช้ประโยชน์ในการทำอาหาร เช่น ไอศกรีม และผลิตภัณฑ์นมต่างๆ นอกจากนี้ยังใช้ประโยชน์ในการทำยาสีฟัน ใช้ในอุตสาหกรรมกระดาษ เป็นสารทำให้เกิดความข้นในครีมโกนหนวด และสบู่

วุ้น (agar) เป็นสารทำให้เกิดการแข็งตัวในอาหารเลี้ยงเชื้อจุลินทรีย์ ได้มาจากสาหร่ายสีแดงพวก Gelidium และ Gracilaria วุ้นมีความสำคัญในอุตสาหกรรมกระบวนการผลิตเนยแข็ง มายองเนส พุดดิง เยลลี ขนมปัง และอาหารกระป๋อง

กรดอัลจินิก (alginic acid) ได้จากผนังเซลล์ของสาหร่ายสีน้ำตาลพวกสกุล Macrocystis, Agarum, Laminaria, Fucus, Ascophyllum เกลือของกรดอัลจินิกใช้ในการทำไอศกรีม ทำเนยแข็ง และมีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมการทำกระดาษ พิมพ์ผ้า และทำสี

สาหร่ายที่ใช้เป็นอาหาร ส่วนใหญ่เป็นสาหร่ายสีแดงและสาหร่ายสีน้ำตาล ซึ่งนิยมบริโภคกันมากทางตะวันออก สาหร่ายสีแดงที่สำคัญ คือ “จีฉ่าย” Porphyra นิยมกันมากในประเทศญี่ปุ่นนอกจากนี้ยังมี Chondrus, Acanthopeltis, Nemalion และ Eucheuma

มีสาหร่ายบางชนิดที่เป็นปรสิตกับพืชชั้นสูง เช่น สาหร่ายสีเขียว Cephaleuros ทำลายใบของต้นชา กาแฟ พริกไทย และพืชเมืองร้อนอื่นๆ สาหร่ายบางชนิดอาศัยอยู่ที่รากและส่วนเนื้อของพืชชั้นสูง สารเคมีที่สาหร่ายสร้างขึ้นเพื่อยังยั้งพืชชั้นสูง ได้แก่ กรดอะคริลิก (acrylic acid) ซึ่งสร้างโดยสาหร่ายเซลล์เดียวชนิดหนึ่ง

Leave a Reply