การศึกษา

ประวัติพระมหากัจจายนะหรือพระสังกระจายผู้ที่สามารถอธิบายหลักธรรมให้เข้าใจได้ง่าย

พระมหากัจจายานะ เป็นพุทธสาวกที่สามารถอธิบายหลักธรรมในเนื้อหาย่อยๆให้เข้าใจได้ง่าย และเป็นพระเถระผู้ใหญ่ที่เป็นกำลังสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในแคว้นอวันตี

พระมหากัจจายนะเป็นบุตรพราหมณ์ปุโรหิต กัจจายนโคตร ของพระเจ้าจัณฑปัชโชต ในกรุงอุชเชนี แคว้นอวันตี เดิมชื่อ กัญจนะ เมื่อเจริญวัยได้เรียนจบไตรเพท ครั้นบิดาถึงแก่กรรม ได้รับแต่งตั้งให้เป็นปุรหิตแทนบิดา จึงใช้ชื่อ กัจจายนะตามตระกูล เป็นกัจจายนปุโรหิต

ต่อมาพระเจ้าจัณฑปัชโชตทรงทราบว่า พระพุทธเจ้าได้ตรัสรู้แล้วและได้เสด็จออกสั่งสอนประชาชน ธรรมที่พระองค์ทรงสั่งสอนนั้น เป็นธรรมอันประเสริฐให้สำเร็จประโยชน์แต่ผู้ประพฤติปฏิบัติ พระเจ้าปัชโชติจึงมีพระราชประสงค์จะนิมนต์พระพุทธเจ้าไปประกาศศาสนาที่กรุงอุชเชนี จึงตรัสสั่งกัจจายนปุโรหิตให้ไปเชิญเสด็จพระพุทธเจ้า และกัจจายนปุโรหิตได้ขอกราบทูลลาผนวชด้วย

เมื่อรับพระบรมราชานุญาติแล้ว กัจจายนปุโรหิตพร้อมด้วยบริวาร 7 คน ได้เดินทางไปสู่ที่ประทับของพระพุทธเจ้า และได้พากันเข้าเฝ้า พระพุทธเจ้าได้ทรงสั่งสอน ในที่สุดก็ได้บรรลุพระอรหัตผลพร้อมกันทั้ง 8 คน แล้วขออุปสมบท พรุพุทธเจ้าได้ทรงอนุญาตให้เป็นพระภิกษุด้วยเอหิภิกขุสัมปทา

ครั้นพระกัจจายนะได้อุปสมบทแล้ว จึงทูลนิมนต์พระพุทธเจ้าให้เสด็จไปกรุงอุชเชนี ตามพระราชประสงค์ของพระเจ้าจัณฑปัชโชติ พระพุทธเจ้าได้ทรงตรัสสั่งให้พระกัจจายนะพร้อมด้วยพระภิกษุบริวารทั้ง 7 เดินทางไปแทนพระองค์

เมื่อพระกัจจายนะเป็นผู้ฉลาดในการอธิบายข้อความที่ย่อให้เข้าใจง่ายๆได้ ท่านจึงได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่า เป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายที่สามารถอธิบายเนื้อความย่อให้พิศดารได้ และท่านเป็นพระเถระผู้ใหญ่ที่เป็นกำลังสำคัญ ในการเผยแพร่พระพุทธศาสนาเป็นอันมาก โดยเฉพาะในแคว้นอวันตี พระภิกษุทั้งหลายจึเรียกท่านว่า พระมหากัจจายนะ

พระมหากัจจายนะเป็นผู้มีรูปงาม มีผิวเหลืองดุจทองคำสมตามชื่อเดิมของท่านว่า กัญจนะ บุตรเศรษฐีผู้หนึ่งเห็นท่านเข้าก็นึกคะนองในใจว่า ถ้าได้ภรรยารูปงามเหมือนอย่างท่านจักเป็นที่พอใจยิ่งนัก ด้วยอกุศลจิตเพียงเท่านั้น บุตรเศรษฐีก็เปลี่ยนจากชายเป็นหญิง ภายหลังจากได้ขอขมาท่านแล้วจึงกลับเป็นชายดังเดิม พระมหากัจจายนะเกิดความสลดใจในเรื่องที่เกิดขึ้น เมื่อเห็นว่ามีคนหลงใหลความมีรูปงามจองท่านแล้วเกิดโทษ ท่านจึงอธิษฐานให้รูปร่าง อ้วน ท้อองพลุ้ย เพื่อไม่ให้ใครหลงใหลท่านอีก ซึ่งในประเทศไทยรู้จักท่านในนาม พระสังกระจาย หรือพระสังกัจจายน์

พระมหากัจจายนะมีชีวิตถึงภายหลังพุทธปรินิพพาน ท่านได้ออกเผยแพร่ศาสนาในแคว้นอวันตี บุตรซึ่งเป็นผู้สืบราชสมบัติต่อจากพระเจ้าจัณฑปัชโชติทรงเลื่อมใส แสดงพระองค์เป็นอุบาสก ถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ พระมหากัจจายนะดำรงอายุสังขารอยู่ตามสมควรแก่กาลก็ปรินิพพาน

Leave a Reply