สิ่งแวดล้อม

ปลาแซลมอน ปลาสองน้ำ

ปลาแซลมอน เป็นปลาที่ได้รับความนิยมนำมาบริโภคเพราะมีรสชาติที่ถูกปากและอุดมไปด้วยสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยทั่วไปในเนื้อปลามีโปรตีนประมาณร้อยละ 17 – 23 ซึ่งเป็นโปรตีนที่ย่อยง่ายกว่าเนื้อสัตว์ชนิดอื่นๆ ทำให้ระบบการย่อยอาหารของเราไม่ต้องทำงานหนัก ช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อหรือส่วนต่างๆ ที่สึกหรอ และเสริมสร้างร่างกายให้เจริญเติบโต นอกจากนี้ยังมีกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกายหลายชนิดโดยเฉพาะไลซีน (Lysine) และทรีโอนิน (Threonine) ตลอดจนแร่ธาตุและวิตามินต่างๆ และกรดไขมันจำเป็น โดยเฉพาะกรดไขมันโอเมก้า 3 อันได้แก่ EPA (Eicosapentaenoic acid) และDHA (Docosahexaenoic acid)

salmon

ซึ่ง EPA และ DHA มีบทบาทสำคัญต่อสุขภาพของมนุษย์โดยถูกนำมาใช้เป็นอาหารเสริม และใช้ในทางการแพทย์ป้องกันการเกิดโรคหัวใจและอัมพาต ลดการอักเสบ ของโรคไขข้อเสื่อมรูมาตอยด์ ลดอาการปวดหัวไมเกรนและปวดประจำเดือน เพิ่มภูมิคุ้มกันร่างกายและลดอาการของโรคภูมิแพ้ นอกจากนี้ยังพบว่า EPA และ DHA มีบทบาทในการควบคุมการตอบสนองการอักเสบผ่านการผลิตสารที่เรียกว่า Eicosanoids โดยในปลาแซลมอน พบปริมาณ EPA 492 mg/ 100 g ปริมาณ DHA 820 mg/ 100 g เมื่อเทียบกับปลานิลที่เป็นปลาน้ำจืดมีปริมาณ EPA เท่ากับ 7 mg/ 100 g และมี DHA 113 mg/ 100 g จะพบว่าในปลาแซลมอนมีปริมาณ EPA, DHA ที่สูงกว่ามาก

%e0%b8%9b%e0%b8%a5%e0%b8%b2%e0%b9%81%e0%b8%8b%e0%b8%a5%e0%b8%a1%e0%b8%ad%e0%b8%99

ทุกคนจะสนใจแต่เรื่องคุณค่าอาหารของปลาแซลมอน แต่อาจไม่ทราบถึงพฤติกรรมการวางไข่ของปลาชนิดนี้ ปลาแซลมอนเป็นปลาที่มีพฤติกรรมการดำรงชีวิตและการผสมพันธุ์ต่างจากปลาทั่วไป คือ เป็นปลาสองน้ำ ที่เกิดในน้ำจืดแล้วไปเจริญเติบโตในน้ำเค็ม เรื่องราวที่น่ามหัศจรรย์ของปลาแซลมอน คือ ก่อนที่ปลาแซลมอนจะไปวางไข่และผสมพันธุ์ ปลาแซลมอนจะต้องกินอาหารเพื่อสะสมพลังงานไว้ เพื่อใช้ในการว่ายทวนกระแสน้ำ ไปวางไข่และผสมพันธุ์ในน้ำจืดที่มีปริมาณออกซิเจนสูงบริเวณแม่น้ำหรือทะเลสาปซึ่งเป็นน้ำใสสะอาดมีโขดหิน ปลาแซลมอนเพศเมียจะขุดรัง ด้วยปลายหาง เพื่อเตรียมวางไข่ ตัวผู้จะปล่อยสเปิร์มมาปฏิสนธิกับไข่ หลังจากนั้นตัวเมียจะใช้หางกลบไข่ เพื่อไม่ให้ไข่ถูกกระแสน้ำพัดพาไป จากนั้นปลาแซลมอนที่เป็นแม่และพ่อ จะหยุดกินอาหาร และมันจะตายภายใน 1 สัปดาห์ หลังจากที่วางไข่เรียบร้อยแล้ว เมื่อไข่ปลากลายเป็นลูกปลาแล้ว ลูกปลาเหล่านั้นจะใช้ชีวิตในน้ำจืดบริเวณนั้นระยะหนึ่ง เมื่อเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิถึงฤดูร้อนปลาแซลมอนจะว่ายน้ำอพยพไปตามกระแสน้ำเพื่อไปใช้ชีวิตในน้ำเค็มที่มีแหล่งอาหารเพื่อให้เจริญเติบโตต่อไป เนื่องมาจากผู้ล่าตามธรรมชาติ และการกระทำของมนุษย์ เช่น ภาวะโลกร้อน มลพิษต่างๆ ที่เกิดขึ้น ปริมาณออกซิเจนในน้ำลดลง การเปลี่ยนแปลงการไหลของแม่น้ำ และดินตะกอน สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อแหล่งอาหารและที่หลบภัยสำหรับสัตว์น้ำหลายชนิดรวมถึงปลาแซลมอน จึงทำให้ลูกปลามีโอกาสรอดในธรรมชาติเพียง 10% และเมื่อปลาแซลมอนโตเต็มวัยจนถึงเวลาวางไข่ ก็จะอพยพกลับไปวางไข่ที่ถิ่นกำเนิด โดยการตามกลิ่นของสายน้ำในความทรงจำเหมือนกับพ่อและแม่ของมัน ซึ่งถือเป็นการเดินทางครั้งสำคัญครั้งเดียวของชีวิตปลาแซลมอน

ที่มา : จุลสารสถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล ปีที่ 26 ฉบับที่ 66 เดือน มกราคม – เมษายน 2559