สุขภาพ

ภูมิต้านทานของร่างกายมี 2 ชนิดคือภูมิต้านทานโดยกำเนิดและภูมิต้านทานแบบเฉพาะเจาะจง

ชนิดของภูมิต้านทาน ภูมิต้านทานของร่างกายจะมีอยู่ 2 ชนิด ได้แก่

1. ภูมิต้านทานโดยกำเนิด (Innate immunity) หรือมีโดยธรรมชาติ (Natural immunity) เป็นภูมิต้านทานของร่างกายที่มีพร้อมอยู่แล้วในร่างกาย เพื่อต่อต้านและทำลายจุลชีพทั่วไป ไม่เฉพาะเจาะจงว่าชนิดใด และรวมไปถึงการกำจัดสารแปลกปลอมอื่นๆที่เข้าสู่ร่างกาย ทั้งชนิดที่เป็นแอนติเจน (Anitigen) และุไม่เป็นแอนติเจน ภูมิต้านทานชนิดนี้ไม่ต้องการการกระตุ้นใดๆ และจะเปลี่ยนแปลงตามพันธุกรรม ภาวะโภชนาการ ระดับฮอร์โมน อายะ อารมณ์ และอุณหภูมิ เนื่องจากภูมิต้านทานเหล่านี้มีฤทธิ์อ่อน จึงต้านทานได้เฉพาะจุลชีพไม่ร้ายแรงหรือไม่ก่อโรค

ภูมิต้านทานธรรมชาติ ประกอบด้วยกลไกหลายอย่าง ได้แก่

1. ผิวหนัง เยื่อเมือกและน้ำเมือกที่บุหรือปกคลุมบริเวณทางเดินอาหาร ทางเดินหายใจ ทางเดินปัสสาาวะ และระบบสืบพันธุ์

2. จุลชีพประจำถิ่น เป็นแบคทีเรียที่มีอยู่ตามปกติ ตามอวัยวะต่างๆของร่างกาย เช่น ผิวหนัง ทางเดินอาหาร ทางเดินหายใจ เป็นต้น แบคทีเรียเหล่านี้เป็นชนิดที่ไม่ก่อโรคและไม่ทำอันตรายต่อคนปกติทั่วไป ยกเว้นคนที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

3. เซลล์เม็ดเลือดขาว ชนิดที่มีความสามารถในการจับกินและย่อยสลายจุลชีพ และสารแปลกปลอม เช่น นิวโตรฟิล แมกโครฟาจ เอ็นเคเซลล์ เป็นต้น

4. สารเหลวในซีรัม (ส่วนมากเป็นโปรตีน) เช่น คอมพลีเมนต์ อินเตอร์เฟอรอน ไซโตไคน์ ไลโซไซม์ และแอนติบอดี เป็นต้น

2. ภูมิต้านทานแบบเฉพาะเจาะจง (Specific Immunity) เป็นภูมิต้านทานที่ร่างกายสร้างขึ้นเมื่อได้รับสารกระตุ้น สารกระตุ้นพวกนี้ต้องมีสมบัติเป็นแอนติเจน หรือ อิมมูโนเจน ภูมิคุ้นกันแบบนี้จะเฉพาะเจาะจงกับสารที่มากระตุ้น การเกิดภูมิคุ้มกันแบบนี้ เช่น เกิดหลังเป็นโรคติดเชื้อ การได้รับวัคซีน เด็กทารกได้รับการถ่ายทอดมาจากมารดาผ่านทางรก หรือน้ำนม การได้รับแอนติเจนบอดีที่เฉพาะเจาะจงจากผู้อื่น เป็นต้น

ภูมิคุ้มกันแบบเฉพาะเจาะจงนี้มี 2 ชนิด คือ

1. ภูมิคุ้มกันชนิดสารเหลวในกระแสเลือด ได้แก่ แอนติบอดี หรือดิมมูโนโกลบูลินชนิดต่างๆ เช่น แอนติบอดีชนิดอิมมูโนโกลบูลินจี (IgG) อิมมูโนโกลบูลินเอ็ม (IgM) อิมมูโนโกลบูลินอี (IgE) อิมมูโนโกลบูลินเอ (IgA) ซึ่งเป็นโปรตีนละลายอยู่ในซีรัม เป็นต้น

2. ภูมิคุ้นกันชนิดเซลล์ ได้แก่ เซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดที-ลิมโฟไซต์ (T-Lymphocyte หรือ T-Cell) และอาจมีเซลล์แมกโครฟาจร่วมด้วย

Leave a Reply