การศึกษา

มูลฐานของทัศนธาตุ (Basic Visual Elements)

มูลฐานของทัศนธาตุ

ทัศนธาตุ (Visual Elements) ในทางทัศนศิลป์ หมายถึง ส่วนประกอบของศิลปะที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้ทางการเห็นของมนุษย์ ประกอบไปด้วย จุด (Dot) เส้น (Line) รูปร่าง (Shape) รูปทรง (Form) น้ำหนักอ่อน-แก่ (Value) สี (Color) พื้นผิว (Texture)

จุด (Dot)จุดจุด (Dot) ความหมายของจุดในทางทัศนศิลป์ หมายถึง อนุภาคที่เล็กที่สุด เป็นส่วนประกอบที่เป็นพื้นฐานเบื้องต้นที่มองเห็นได้ในงานออกแบบ เมื่อนำจุดมาเรียงต่อกันในตำแหน่งที่เหมาะสมและซ้ำๆ กัน ทำให้เกิดเป็นเส้น รูปร่าง รูปทรง ลักษณะผิว เป็นต้น จุดปรากฏได้ 2 ลักษณะคือ

1 เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น จุดในลายของสัตว์ เปลือกหอย ผีเสื้อ แมลง พืช เปลือกไม้ เป็นต้น

2 เกิดจากมนุษย์สร้างขึ้น คือ การใช้วัสดุ อุปกรณ์ต่างๆ ได้แก่ ปากกา ดินสอ พู่กัน นำมาจิ้ม กด ทำให้เกิดจุดในทางศิลปะ สามารถนำจุดมาสร้างสรรค์ประกอบรวมกับองค์ประกอบอื่นๆ เพื่อสร้างเป็นผลงานศิลปะที่มีความหมาย

เส้น (Line)เส้น

 

เส้น (Line) ความหมายของเส้นในทางทัศนศิลป์ เส้นเกิดจากการเคลื่อนที่ของจุด หรือทางเดินของจุดไปในทิศทางที่กำหนด มีความยาว ไม่มีความกว้าง ทำหน้าที่เป็นขอบเขตของรูปร่างรูปทรงทำให้เกิดความรู้สึกต่างๆ ได้ เช่น สงบ นิ่มนวล ร่าเริง เคร่งขรึม อ่อนหวาน เป็นต้น จึงสามารถแสดงความรู้สึกตามความหมายของผู้สร้างงานศิลปะให้ผู้อื่นสัมผัสได้ เส้นจะมีทิศทาง คือ ทางแนวนอน แนวตั้ง หรือแนวเฉียงและจะให้ความรู้สึกแตกต่างกัน ดังนี้

เส้นนอน ให้ความรู้สึก กว้าง เรียบ นิ่ง ราบเรียบ เป็นสัญลักษณ์ของการผ่อนคลายสายตา

เส้นตั้ง ให้ความรู้สึก สูงสง่า ความถูกต้อง มั่นคง แข็งแรง รุ่งเรื่อง

เส้นเฉียง ให้ความรู้สึก เคลื่อนไหว รวดเร็ว ไม่มั่นคง

เส้นโค้ง ให้ความรู้สึก อ่อนไหว สุภาพอ่อนโยน สบาย นุ่มนวล เติบโต

เส้นโค้งก้นหอย ให้ความรู้สึก เคลื่อนไหว การคลี่คลาย ขยายตัว มึนงง

เส้นซิกแซกหรือเส้นฟันปลา ให้ความรู้สึกรุนแรง ตื่นเต้น สับสน วุ่นวาย พลังงานไฟฟ้า

รูปร่างและรูปทรง (Shap and Form)รูปร่างและรูปทรงรูปร่างและรูปทรง (Shape and Form) ความหมายของรูปร่างและรูปทรงในทางทัศนศิลป์

รูปร่าง หมายถึง เส้นรอบนอกทางกายภาพของวัตถุ ที่แสดงพื้นที่ขอบเขต ของรูปต่างๆ เช่น รูปวงกลม สี่เหลี่ยม รูปร่างของเครื่องใช้ คน สัตว์ พืช เป็นต้น ที่มีลักษณะ 2 มิติ คือ มีความกว้าง และความยาว

รูปทรง หมายถึง โครงสร้างของวัตถุที่ปรากฏในลักษณะ 3 มิติ คือ มีส่วนกว้าง ยาว และหนาหรือลึก จะให้ความรู้สึกเป็นปริมาตร มีเนื้อที่ภายในและมีน้ำหนัก รูปร่างและรูปทรง แบ่งตามลักษณะที่แสดงออกเป็น 3 ลักษณะ คือ

1 รูปร่างรูปทรงธรรมชาติ หมายถึง รูปที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ได้แก่ คน สัตว์ พืช

2 รูปทรงเลขาคณิต หมายถึง รูปที่มนุษย์สร้างขึ้นมีโครงสร้างแน่นอน ได้แก่ รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม และรูปวงกลม

3 รูปทรงอิสระ หมายถึง รูปที่เกิดขึ้นตามความต้องการของผู้สร้างสรรค์ ให้ความรู้สึกที่เป็นอิสระไม่แน่นอน เช่น รูปร่างของก้อนเมฆ ควัน เป็นต้น

          น้ำหนักอ่อน-แก่น้ำหนักอ่อน-แก่ (Value)

น้ำหนักอ่อน-แก่ (Value) ความหมายของน้ำหนักอ่อน-แก่ในทางทัศนศิลป์ หมายถึง ปริมาณความเข้ม ความอ่อนของสีและแสงเงาตามที่ประสาทตารับรู้ ความอ่อนแก่ของแสงเงาทำให้เกิดมิติ เกิดระยะใกล้-ไกล น้ำหนักอ่อนแก่ของแสงและเงาเป็นผลมาจากแสงสว่างที่ตกกระทบวัตถุ ปรากฏเป็นปริมาตรของรูปทรงของวัตถุ ใช้ลักษณะของแสงเงานี้ช่วยในการสร้างงานให้ดูเด่น มีมิติแห่งความลึกเป็นการสร้างบรรยากาศ และความรู้สึกหรือมิติลวงตาได้

   สี (Colour)สี

สี (Colour) ความหมายของสีในทางทัศนศิลป์ สี หมายถึง ลักษณะที่ปรากฏอยู่บนสรรพสิ่งทั้งหลาย สีมีอิทธิพลต่อการรับรู้ของมนุษย์อันเนื่องมาจากคุณสมบัติของสี ทำให้เกิดความรู้สึกที่แตกต่างกันไป เช่น ทำให้รู้สึกเศร้าซึม หม่นหมอง ร่าเริง สดใส เป็นต้น การใช้สีในการออกแบบโดยใช้น้ำหนักสี จะก่อให้เกิดประโยชน์ได้ดังนี้

1 ช่วยให้เกิดความต่างกันหรือกลมกลืนกัน

2 เกิดระยะใกล้ไกล หรือมิติของภาพ

3 เกิดความรู้สึก หนัก-เบา และการเคลื่อนไหว

พื้นผิว textureพื้นผิว

 

พื้นผิว (Texture) ความหมายของพื้นผิวในทางทัศนศิลป์ พื้นผิว หมายถึง ลักษณะพื้นผิวของวัตถุใดๆ ที่สามารถรับรู้ได้ด้วยการสัมผัสหรือการมองเห็น อาจเกิดจากพื้นผิวของวัตถุที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติหรือมนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น ทำให้เกิดความรู้สึกสัมผัสที่ต่างกันไป

ผิวสัมผัสที่รับรู้ได้ด้วยมือ เป็นผิวสัมผัสที่สามารถสัมผัสได้ด้วยมือ เป็นผิวสัมผัส 3 มิติ เกิดระนาบของพื้นผิวที่เป็นลวดลาย ไม่เรียบ

ผิวสัมผัสที่รับรู้ด้วยตา มองเห็นแล้วเกิดความรู้สึกแตกต่างของพื้นผิว เกิดจากมิติลวงตาที่สร้างขึ้น