สุขภาพ

ลักษณะทั่วไปของพยาธิใบไม้หนอนพยาธิที่มีลำตัวแบน

พยาธิใบไม้ (Trematodes of Flukes) เป็นหนอนพยาธิ (helminth) ที่มีลักษณะลำตัวแบนทั้งด้านหลังและด้านท้องรูปร่างคล้ายใบไม้จัดอยู่ใน Class Trematoda, Phylum Platyhelminthes พวกที่ทำให้เกิดโรคในคนหรือที่มีความสำคัญทางการแพทย์นั้นเป็น endoparasite อยู่ใน Subclass Digenea ซึ่งเป็นพยาธิกลุ่มที่สามารถสืบพันธุ์ได้ทั้งแบบอาศัยเพศ (sexual) และไม่อาศัยเพศ (asexual reproduction) ในวงจรชีวิตมีความเกี่ยวข้องกับโฮสต์ จำเป็นต้องอาศัยโฮสต์อย่างน้อย 1 ชนิดเพื่อการเจริญเติบโต โรคพยาธิใบไม้หลายชนิดยังเป็นปัญหาทางการแพทย์และสาธารณสุชที่สำคัญของประเทศไทยและหลายๆประเทศในแถบเขตร้อน และกึ่งเขตร้อน เช่น พยาธิใบไม้ตับ พยาธิใบไม้ปอด พยาธิใบไม้ลำไส้ พยาธิใบไม้เลือด

ลักษณะทั่วไป

ส่วนใหญ่มีลำตัวแบนด้านท้องและด้านหลัง (dorsoventrally flat) ลักษณะคล้ายใบไม้ ขนาดแตกต่างกันแล้วแต่ชนิดของพยาธิ ยกเว้นพยาธิใบไม้เลือด (schistosomes) ที่มีรูปร่างเป็นทรงกระบอก (cylindrical shape) ไม่มีช่องว่างในลำตัว มีอวัยวะดูดเกาะเป็นกล้ามเนื้อรูปร่างกลมคล้ายถ้วย (sucker) 2 อันคือ oral sucker อยู่บริเวณปลายลำตัวด้าน anterior และ ventral sucker (หรือ acetabulum) อยู่บริเวณกลางลำตัว sucker ทั้ง 2 นี้ มีบทบาทในการใช้เกาะติดกับ host และเคลื่อนไหว ส่วน oral sucker ยังมีบทบาทในการใช้กินอาหารด้วย พยาธิใบไม้มีอวัยวะภายในที่จำเป็นในการดำรงชีวิตอย่างพร้อมมูล ได้แก่ ระบบทางเดินอาหาร ระบบขับถ่าย ระบบกล้ามเนื้อ ระบบน้ำเหลือง ระบบประสาท และระบบสืบพันธุ์ โดยแต่ละระบบจะทำงานประสานกัน ทำให้พยาธิใบไม้สามารถเจริญเติบโตขยายพันธุ์รวมทั้งหลบหลีกภูมิคุ้มกันของโฮสต์ในขณะที่อาศัยอยู่ในอวัยวะต่างๆ ในโฮสต์ได้ พยาธิใบไม้ส่วนใหญ่มี 2 เพศในตัวเดียวกัน ยกเว้นพยาธิใบไม้เลือดที่มีการแยกเพศ

Leave a Reply