สุขภาพ

เซลล์ประสาทและส่วนประกอบสำคัญของเซลล์ประสาท

ในร่างกายคนเราประกอบด้วยเซลล์ประสาทจำนวนมากมายประมาณแสนล้านเซลล์ ส่วนใหญ่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการรับรู้ และตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อม เซลล์ประสาทแต่ละเซลล์จะทำหน้าที่เชื่อมโยงกับเซลล์อื่นๆมากกว่าแสนเซลล์

เซลล์ประสาทประกอบด้วยส่วนสำคัญสองส่วน คือ ตัวเซลล์ (cell body) และใยประสาท (nerve fiber) ตัวเซลล์เป็นส่วนของไซโทรพลาซึมและนิวเคลียส ตัวเซลล์มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4-25 ไมโครเมตร ใยประสาทคือส่วนของเซลล์ที่ยื่นออกมาจากตัวเซลล์มีลักษณะเป็นแขนงเล็กๆ ใยประสาทที่นำกระแสประสาทเข้าสู่ตัวเซลล์เรียกว่า เดนไดรต์ (dendrite) ใยประสาทที่นำกระแสประสาทออกจากตัวเซลล์เรียกว่า แอกซอน (axon) เซลล์ประสาทแต่ละเซลล์จะมีเดนไดรต์แยกออกจากตัวเซลล์หนึ่งใยหรือหลายใย ส่วนแอกซอนมีเพียงใยเดียวเท่านั้น ภายในตัวเซลล์ประสาทจะมีออแกแนลล์ที่สำคัญ คือ ไมโทคอนเดรีย ร่างแหเอนโดพลาสซึม และกอลจิบอดีจำนวนมาก

แอกซอนเส้นที่ยาวๆ จะมีเยื่อไมอีลิน (myelin sheath) หุ้มอยู่ เยื่อนี้เป็นสารพวกไขมัน จากการตรวจดูภาคตัดขวางของเยื่อไมอีลินด้วยกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน พบว่าเซลล์ชวานติดต่อกับเยื่อไมอีลิน เยื่อไมอีลินเกิดจากเซลล์ชวานมาเกาะเป็นระยะตามความยาวของแอกซอน และม้วนรัดส่วนของแอกซอนไว้ ทำให้เยื่อหุ้มเซลล์ของเซลล์ชวานหุ้มรอบแอกซอน รอยต่อระหว่างเซลล์ชวาน เรียกว่า โนดออฟแรนเวียร์ (node of Ranvier)

เซลล์ประสาทมีลักษณะและหน้าที่แตกต่างกัน ถ้าจำแนกเซลล์ประสาทตามลักษณะ โดยใช้จำนวนใยประสาทที่ออกจากตัวเซลล์เป็นหลักแล้ว สามารถจำแนกออกได้เป็น เซลล์ประสาทขั้นเดียว (unipolar neuron) เช่น เซลล์ประสาทส่วนกลางของสัตว์มีกระดูกสันหลัง เซลล์ประสาทบางชนิดมีใยประสาทออกจากตัวเซลล์สองเส้น เรียกว่า เซลล์ประสาทสองขั้ว (bipolar neuron) จะพบเซลล์ประสาทเหล่านี้ได้ในเรตินาของนัยน์ตา ในหูชั้นใน  และในบริเวณออลแฟกตอรีในสมอง ส่วนเซลล์ประมาทที่มีใยประสาทออกจากตัวเซลล์หลายเส้น เรียกว่า เซลล์ประสาทหลายขั้ว (multipolar neuron) พบในสมองและไขสันหลัง

ถ้าจะจำแนกเซลล์ประสาทตามการทำงานแล้ว เซลล์ประสาทที่ทำหน้าที่รับความรู้สึกจากอวัยวะต่างๆ เรียกว่า เซลล์ประสาทรับความรู้สึก (sensory neuron) เซลล์ประสาทที่รับคำสั่งจากสมองหรือไขสันหลังไปยังอวัยวะต่างๆ เรียกว่า เซลล์ประสาทสั่งการ (motor neurn) เซลล์ประสาทที่นำกระแสประสาทระหว่างเซลล์ประสาทรับความรู้สึกและเซลล์ประสาทสั่งการ คือ เซลล์ประสาทประสานงาน (association neuron หรือ interneuron)

ตัวเซลล์และใยประสาทของเซลล์ประสาทประสานงานอยู่ภายในสมองและไขสันหลัง ตัวเซลล์ประสาทรับความรู้สึกอยู่ที่สมองและปมประสาท และตัวเซลล์ของเซลล์ประสาทสั่งการอยู่ที่สมองและไขสันหลัง ส่วนใยประสาทของเซลล์ทั้งสองชนิดนี้อยู่รวมกันเป็นมัด และมัดใยประสารทหลายๆมัด รวมกันเป็น เส้นประสาท (nerve)

Leave a Reply