สิ่งแวดล้อม

เห็ดทะเล และพรมทะเล คืออะไร

การเลี้ยงสัตว์ทะเลสวยงาม ส่วนใหญ่เราจะนึกถึงสัตว์ทะเล จำพวกปลาตัวน้อยใหญ่ ที่มีสีสันสวยงามต่างๆ เช่น ปลาการ์ตูน (clownfish) ปลาสลิดหิน (damselfish) ปลาผีเสื้อ (butterflyfish) ปลาสินสมุทร (angelfish) และสัตว์จำพวกกุ้งต่าง ๆ เช่น กุ้งพยาบาล (cleaner shrimp) กุ้งตัวตลก (Harlequin Shrimp) เป็นต้น

เห็ดทะเล
แต่สำหรับในต่างประเทศนั้น ยังมีสัตว์ทะเลกลุ่มอื่น ๆ ที่นำมาเลี้ยงเป็นสัตว์ทะเลสวยงาม และใช้ในการจัดตกแต่งตู้อีกด้วย เช่น ปะการังแข็ง (hard-corals) ปะการังอ่อน (soft-corals) กัลปังหา (sea fans) ดอกไม้ทะเล (sea anemones) ฯลฯ ซึ่งสัตว์ทะเลเหล่านี้ เป็นสัตว์ที่ถูกจัดลำดับทางอนุกรมวิธาน ไว้ในไฟลัม ไนดาเรีย (Phylum Cnidaria) สำหรับประเทศไทยนั้น การเลี้ยงสัตว์ทะเลที่อยู่ในไฟลัมนี้ เป็นสิ่งผิดกฎหมาย หากมีไว้ในครอบครอง ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 แต่สัตว์ทะเลในไฟลัมนี้ ยังมีเห็ดทะเล ในออร์เดอร์ คอรอลลิมอร์ฟาเรีย (Order Corallimorpharia) และพรมทะเล ในออเดอร์ ซูแอนทีเดีย (Order Zoanthidea) ที่ไม่ได้ถูกกำหนดไว้ในบัญชีรายชื่อแนบท้าย ของพระราชบัญญัติฉบับนี้พรมทะเล

เห็ดทะเล (mushroom corals) และพรมทะเล (colonial anemones) เป็นสัตว์ทะเลที่ไม่มีกระดูกสันหลัง อยู่ในไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) มีรูปร่างลักษณะคล้ายระหว่างปะการัง และดอกไม้ทะเล แต่ไม่สามารถสร้างโครงสร้างที่เป็นหินปูนได้เหมือนปะการัง พบสาหร่ายซูแซนเทลลี่ (zooxanthellae) อาศัยอยู่ในเนื้อเยื้อ เช่นเดียวกับปะการัง และหอยมือเสือ ดำรงชีวิตแบบยึดเกาะ กับวัสดุใต้น้ำ พบอาศัยอยู่ในแนวปะการังน้ำตื้น (fringing reef) ของเขตร้อนทั่วโลก มักพบเจริญอยู่เป็นกลุ่ม ๆ เกาะติดกับซากปะการังที่ตายแล้ว หรือตามซอกหิน ในเขตน้ำขึ้นน้ำลง จนถึงแนวปะการัง

เห็ดทะเล มีรูปร่างเป็นทรงกระบอกแบนๆ ส่วนพรมทะเล มีรูปร่างเป็นทรงกระบอกสูง ทั้งสองชนิด มีโพรงอยู่กลางตัว (gastrovacular cavity) มีช่องปากหรือแว่นปาก (oral disc) อยู่กึ่งกลาง โดยมีเนื้อรอบแว่นปาก (hypostome) และมีหนวด (tentacle) สำหรับเห็ดทะเล หนวดเจริญจำนวนน้อย มักเห็นเป็นปุ่ม ส่วนใหญ่เรียงตัวไม่เป็นระเบียบ กระจายอยู่ทั่วไปรอบแว่นปาก ส่วนผมทะเลนั้น มีหนวดจำนวนมาก เรียงตัวอย่างเป็นระเบียบ ที่เฉพาะขอบด้านนอกของแว่นปาก เนื้อเยื่อส่วนฐานหรือแว่นเท้า(basal disc pedal disc) เป็นฐานสำหรับยึดเกาะ ในเห็ดทะเล ส่วนของแว่นเท้านี้สามารถเคลื่อนที่เพื่อย้ายที่อยู่ได้ แต่ในพรมทะเลส่วนของแว่นเท้าจะไม่ชัดเจน มีลักษณะต่อเชื่อมถึงกันเป็นโคโรนี (Colony) และจะไม่เคลื่อนที่หลังจากลงเกาะแล้ว
ทั่วโลกพบเห็ดทะเล (Order Corallimorpharia) จำนวน 4 วงศ์ (family) 10 สกุล (genus) มากกว่า 40 ชนิด (species) และพรมทะเล (Order Zoanthidea) จำนวน 4 วงศ์ 12 สกุล จำนวนไม่น้อยกว่า 300 ชนิด และยังมีอีกจำนวนมากที่ยังไม่ได้ถูกจำแนกชนิด

ที่มา : จุลสารสถาบันวิทยาศาสตร์ทางทะเล ปีที่ 26 ฉบับที่ 66 เดือน มกราคม – เมษายน 2559