สิ่งแวดล้อม

แหล่งที่อยู่อาศัยของโพรโทซัวและการแบ่งชนิดของโพรโทซัว

โพรโทซัว (protozoal) เป็นยูคาริโอติกโพรทิสต์  ที่พบเป็นเซลล์เดียวเป็นส่วนใหญ่ มีความแตกต่างจากยูคาริโอติกโพรทิสต์อื่นโดยสามารถเคลื่อนที่ได้ในบางระยะของวงจรชีวิตและไม่มีผนังเซลล์ โพรโทซัวมีขนาดเล็ก ส่วนใหญ่มีเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด 5-250 ไมโครเมตร เซลล์ของโพโทซัวอาจมารวมกันเป็นกลุ่มก้อนที่เรียกว่า โคโลนี (colony) โดยสีสายไซโทรพลาซึมเชื่อมกัน การศึกษาเกี่ยวกับโพรโทซัวจัดเป็นวิชาวิทยาสัตว์เซลล์เดียว (Protozoology)

โพรโทซัวพบในแหล่งที่อยู่ที่ชื้นแฉะ มักพบในทะเล ดิน น้ำจืด สามารถทนต่อสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมได้โดยการแปรสภาพเป็นซีสต์ (cyst) ซึ่งแบ่งโพรโทซัวเป็น 2 กลุ่ม คือ พวกดำรงชีวิตแบบอิสระ (free living) และพวกที่อาศัยอยู่กับสิ่งมีชีวิตอื่น (symbiont)

1. โพรโทซัวที่ดำรงชีวิตเป็นอิสระ พบได้ทั่วไปในแหล่งน้ำ เช่น น้ำเค็ม น้ำจืด ดิน ทรายหรือบริเวณที่มีซากอินทรีย์เน่าเปื่อยผุพัง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการกระจายและจำนวนของโพรโทซัวในแหล่งที่อยู่ คือ อุณหภูมิ ความชื้น แสงสว่าง สารอาหารที่เพียงพอ และสภาวะแวดล้อมซึ่งรวมถึงสภาวะทางกายภาพและชีวภาพ

2. โพรโทซัวที่อาศัยอยู่ร่วมกับสิ่งมีชีวิตอื่น ความสัมพันธ์ระหว่างโพรโทซัวกับสิ่งมีชีวิตอื่น แบ่งเป็น 3 ชนิด ได้แก่

1. คอมเมนซัลลิซึม (Commensalism) เป็นการอยู่ร่วมกันโดยโฮสต์ไม่เสียประโยชน์และไม่ได้ประโยชน์ ยังสามารถแบ่งย่อยได้เป็น 2 ชนิด คือ

– เอคโทคอมเมนซัลลิซึม (ectocommensalism) โดยโพรโทซัวจะอาศัยอยู่กับร่างกายของโฮสต์ ตัวอย่างเช่น Entamoeba gingivalis อาศัยอยู่ที่โคนฟันคอยกินเศษอาหาร

– เอนโดคอมเมนซัลลิซึม (endocommensalism) โพรโทซัวจะอาศัยอยู่ภายในร่างกายของโฮสต์ เช่น ในลำไส้ ตัวอย่างเช่น Entamoeba coli เป็นโพรโทซัวที่คอยกินแบคทีเรียในลำไส้

2. ภาวะพึ่งพากัน (Mutualism) เป็นการอยู่ร่วมกันโดยต่างฝ่ายต่างได้ประโยชน์ เช่น โพรโทซัวจำพวกแฟลกเจลเลต ชื่อ Trichonympha ที่อยู่ในลำไส้ปลวก ช่วยย่อยไม้ให้เป็นอาหารของปลวก โปรโทซัวและปลวกจะแยกออกจากกันไม่ได้

3. ภาวะปรสิต (parasitism) เป็นการที่ปรสิตเข้าไปอาศัยอยู่กับโฮสต์อื่น โดยอาจเข้าไปในเนื้อเยื่อหรือเซลล์ของโฮสต์ และอาจทำให้เกิดพยาธิสภาพขึ้น โพรโทซัวพวกสปอโรซัวเป็นปรสิตที่สำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดโรค

Leave a Reply