การศึกษา

โครงสร้างของเอนโดสปอร์ (Endospore)ประกอบด้วย 5 ส่วน

เอนโดสปอร์ เป็นโครงสร้างที่พบในแบคทีเรียบางชนิด คือ Bacillus, Clostridium, Sporosarcina, Thermoactinomyces, Desulfotomaculum เป็นโครงสร้างที่ทำให้แบคทีเรียมีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมได้ เอนโดสปอร์เกิดขึ้นภายในเซลล์ และสร้างได้เพียง 1 สปอร์ ต่อ 1 เซลล์ ดังนั้นการสร้างสปอร์จึงไม่ใช่เพื่อการสืบพันธุ์ รูปร่างและตำแหน่งของสปอร์จะแตกต่างกันไปตามสปีชีส์ เอนโดสปอร์สามารถทนต่อความแห้ง สีย้อม สารเคมีที่ใช้ฆ่าเชื้อ รังสี และความร้อนได้ เช่น Clostridium botulinum มีการรายงานว่าทนต่อการต้มหลายชั่วโมง ความสามารถในการทนความร้อนของเอนโดสปอร์แตกต่างไปตามสปีชีส์แต่ส่วนใหญ่ทนได้ 80 องศาเซลเซียส อย่างน้อย 10 นาที

โครงสร้างของเอนโดสปอร์ ประกอบด้วย

  1. ชั้นในสุด เป็นชั้นสปอร์บอดี (spore body) หรือแกน (core) หรือสปอร์ไซโทรพลาซึม (spore cytoplasm) เป็นชั้นที่มีไซโทพลาซึมรวมทั้งโครโมโซม ไรโบโซม และเออนไซม์ต่างๆ ล้อมรอบด้วยยูนิตเมมเบรน เอนไซม์จะแตกต่างไปจากเซลล์ปกติ ในพวกที่เจริญในที่มีออกซิเจน พบว่าไซโทพลาซึมและเอนไซม์ของระบบขนส่งอิเล็กตรอนจะลดลงมากกว่า 95% และมีระบบขนส่งอิเล็กตรอนชนิดใหม่เกิดขึ้นแทน คือ เฟลโวโปรตีนดีพีเอนเอชออกซิเดส (flavoprotein DPNH oxidase)
  2. ผนังสปอร์ (spore wall) เป็นส่วนที่จะเจริญไปเป็นผนังเซลล์ใหม่ของแบคทีเรีย โครงสร้างของผนังสปอร์เป็นพวกมิวรีนด้วย
  3. สปอร์คอร์เทกซ์ (spore cortex) เป็นชั้นที่มีปริมาตรมากที่สุด (มีปริมาตรประมาณครึ่งหนึ่งของสปอร์ทั้งหมด) และหนาที่สุด ชั้นนี้ทนทานต่อความร้อนได้ดีที่สุดเนื่องจากประกอบด้วยเกลือแคลเซียมของกรดไดพิโคลินิก (dipicolinic acid) ปริมาณกรดนี้พบตั้งแต่ 3-15% ของน้ำหนักแห้งของสปอร์นอกจากนี้ยังประกอบด้วยมิวโคเพปไทด์ (มิวรีน) ชั้นนี้ถูกย่อยด้วยไลโซโซมได้ การย้มสีจะเห็นชั้นคอร์เทกซ์ ประกอบด้วยชั้นบางๆที่พันอยู่
  4. สปอร์โคท (spore coat) เป็นชั้นที่ทนทานมาก มีความหนาและเหนียว อาจมีชั้นเดียวหรือหลายชั้นแต่เห็นชัดเจน 2 ชั้น คือ ชั้นใน (inner coat) บางกว่า อยู่ล้อมรอบคอร์เทกซ์ กับชั้นนอก (outer coat) หนาแน่นมากที่สุด ชั้นนี้จะปกป้องการย่อยด้วยไลติกเอนไซม์ เพราะประกอบด้วยสารเคราติน (keratin-like protein) และมีชีสทีนมากด้วยจึงเกิดพันธะไดซัลไฟด์เชื่อมระหว่างพอลิเพปไทด์ ทำให้สปอร์ทนต่อการซึมผ่านสารได้ดี
  5. เอกโซสปอเรียม (exosporium) เป็นชั้นบางๆ อยู่กันหลวมๆ ประกอบด้วยลิโพโปรตีนเป็นส่วนใหญ่ อาจมีน้ำตาลอะมิโน (amino sugar) บ้าง ชั้นนี้จะไม่ยอมให้สารต่างๆผ่านเข้าออก ชั้นนี้เป็นชั้นนอกสุด

Leave a Reply