สิ่งแวดล้อม

ข้อควรพิจารณาในการเก็บตัวอย่างตะกอนดินและจำนวนจุดเก็บตัวอย่างตะกอนดิน

การสุ่มเลือกสถานีเก็บตัวอย่างดิน

การเลือกจุดเก็บตัวอย่างตะกอนดินจะต้องทำด้วยความระมัดระวังเพราะหากเลือกจุดเก็บตัวอย่างไม่เหมาะสม หรือจุดเก็บตัวอย่างไม่ครอบคลุมพื้นที่ศึกษาแล้ว อาจทำให้งบประมาณที่ใช้ไปในการเก็บตัวอย่าง ตลอดจนถึงงบประมาณที่ใช้ไปในการวิเคราะห์ตัวอย่างสูญเสียไปโดยเปล่าประโยชน์ เพราะจุดเก็บตัวอย่าง และจำนวนจุดเก็บตัวอย่างมีความสำคัญต่อคุณภาพและคุณค่าของข้อมูล

จากการวิเคราะห์ตัวอย่างตะกอนดินที่ได้รวบรวมมาในการประเมินผลของตะกอนดินต่อสิ่งแวดล้อม จุดเก็บตัวอย่างควรเป็นตัวแทนของพื้นที่ ซึ่งในการเลือกจุดเก็บตัวอย่างและจำนวนจุดเก็บตัวอย่างตะกอนดินมีข้อควรพิจารณาดังนี้

1.  วัตถุประสงค์ของการเก็บตัวอย่าง เช่น เพื่อติดตามตรวจสอบมลภาวะ ศึกษาการพัดพาตะกอนและสมดุลของมวล เป็นต้น แม้ว่าวัตถุประสงค์ของการเก็บตัวอย่างจะแตกต่างกันแต่เทคนิคการเก็บตัวอย่างจะคล้ายคลึงกัน และวิธีการเลือกจุดเก็บตัวอย่างและจำนวนจุดเก็บตัวอย่างเพื่อวัตถุประสงค์อย่างหนึ่งอาจใช้เพื่ออีกวัตถุประสงค์อย่างหนึ่งได้

2.  ข้อมูลย้อนหลังและข่าวสารอื่นๆ ก่อนวางแผนเก็บตัวอย่างควรศึกษาทบทวนข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องที่พอจะหาได้จากแหล่งต่างๆ

3.  ลักษณะทางอุทกวิทยาของพื้นที่ศึกษา เนื่องจากลักษณะทางอุทกวิทยาที่แตกต่างกัน เช่น กระแสน้ำหรือโครงสร้างของมวลน้ำตามแนวดิ่งที่แตกต่างกันมีผลต่อการแพร่กระจายของตะกอนดินในแหล่งน้ำต่างกัน เช่น แม่น้ำที่ไหลเชี่ยว พื้นท้องน้ำเป็นพวกกรวด ทราย ส่วนตะกอนดินที่เป็นเม็ดละเอียดจะพบตามอ่าวหรือทะเลสาบที่น้ำไหลไม่แรง ในกรณีของการแพร่กระจายของสิ่งเจือปนต่างๆนั้น พบว่าพื้นที่ที่กระแสน้ำไม่แรง สิ่งปนเปื้อนจะพบมากบริเวณที่ใกล้แหล่งกำเนิดมลภาวะแล้วลดลงตามระยะทางที่ห่างจากแหล่งกำเนิดเหล่านั้น บริเวณที่ตกตะกอนครั้งแรกแจไม่ใช่ที่เก็บ (sink) ตะกอนดินก็ได้ เนื่องจากลม คลื่น และกระแสน้ำจะทำให้ตะกอนดินฟุ้งกระจายขึ้นมาอีกครั้ง ซึ่งตะกอนดินที่ฟุ้งกระจายขึ้นมาอาจถูกพัดพาไปยังพื้นที่อื่นๆ

การหมุนเวียนของมวลน้ำตามแนวดิ่งและการแพร่ของออกซิเจนจากบรรยากาศสู่พื้นท้องน้ำเกิดขึ้นได้ไม่ดีเนื่องจากการแบ่งชั้นของมวลน้ำ ดังนั้นสภาพรีดอกซ์ที่ผิวหน้าตะกอนดินอาจผันแปรตามเวลา การติดตามตรวจสอบอย่างต่อเนื่องตามพื้นที่ดังกล่าวจะไม่ให้ความหมายใดๆ เพราะ

1.การตกตะกอนและการละลายของสารประกอบบางชนิดแปรเปลี่ยนตามสภาพรีดอกซ์

2.ประชาคมสัตว์หน้าดินอาจเปลี่ยนแปลงตามปริมาณออกซิเจนซึ่งจะมีผลต่อตะกอนบริเวณผิวอันเนื่องจาก bioturbation ซึ่งส่งผลถึงความเข้มข้นในตัวอย่างด้วย

4.  ขนาดของพื้นที่และความเป็นเนื้อเดียวกันของตะกอนดิน ขนาดของพื้นที่เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่กำหนดจุดเก็บตัวอย่างและจำนวนจุดเก็บตัวอย่าง โดยทั่วไปพื้นที่ศึกษาที่มีขนาดใหญ่จะมีจุดเก็บตัวอย่างมากกว่าพื้นที่ที่มีขนาดเล็ก นอกจากพื้นที่แล้วความเป็นเนื้อเดียวกันของตะกอนดินยังมีอิทธิพลต่อการกำหนดจุดเก็บตัวอย่างและจำนวนจุดเก็บตัวอย่าง พื้นที่ศึกษาที่มีขนาดใหญ่และตะกอนดินมีความเป็นเนื้อเดียวกันสูง จุดเก็บตัวอย่างจะน้องกว่าพื้นที่ศึกษาที่มีขนาดใหญ่แต่การแพร่กระจายของตะกอนดินไม่เป็นเนื้อเดียวกัน

Leave a Reply