ธุรกิจ

ประเภทของรัฐวิสาหกิจ

รัฐวิสาหกิจอาจแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท คือ

1 รัฐวิสาหกิจที่เป็นนิติบุคคล นิติบุคคลหมายถึง การเป็นบุคคลตามกฎหมาย ซึงได้แก่ องค์การและหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้น มีฐานะเป็นบุคคลตามกฎหมาย มีการดำเนินงานที่แยกออกจากผู้ถือหุ้น หรือเจ้าของกิจการโดยเฉพาะ สำหรับกิจการที่เป็นนิติบุคคลนี้ยังแบ่งประเภทย่อยๆ ได้อีก 4 ประเภท คือ

1)    กิจการธุรกิจที่ได้รับการจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติ ให้อำนาจสำหรับจัดตั้งรัฐวิสาหกิจนั้นๆขึ้นโดยเฉพาะ โดยที่ทุนดำเนินกิจการนั้นเป็นของรัฐ กิจการประเภทนี้ได้แก่ การรถไฟแห่งประเทศไทย การท่าเรือแห่งประเทศไทย การปิโตเลียมแห่งประเทศไทย การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยเป็นต้น

2)    กิจการธุรกิจที่จัดตั้งโดยพระราชกฤษฎีกา ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์การรัฐบาล พ.ศ. 2496 กิจการเหล่านี้ใช้ทุนรัฐบาลทั้งหมด ตัวอย่างของรัฐวิสาหกิจเหล่านี้ ได้แก่ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ องค์การสวนสัตว์ องค์การสะพานปลา องค์การเภสัชกรรม และองค์การแบตเตอรี่เป็นต้น

3)    กิจการธนาคาร รัฐบาลได้มีบทบาทในการจัดตั้งและดำเนินการธนาคาร จำนวนหลายๆแห่ง กิจการธนาคารแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิดคือ

(1) ธนาคารที่จัดตั้งขึ้นโดยมีพระราชบัญญัติเป็นเอกเทศ มีทนดำเนินการทั้งสิ้นเป็นของรัฐ เช่น ธนาคารแห่งประเทศไทย ธนาคารออมสิน ธนาคารอาคารสงเคราะห์ เป็นต้น

(2) ธนาคารซึ่งรัฐมีหุ้นอยู่ เช่น ธนาคารกรุงไทย จำกัด

4)    บริษัทจำกัด รัฐได้จัดตั้งบริษัทจำกัด หรือถือหุ้นในบริษัทจำกัดเพื่อดำเนินธุรกิจหลายๆประเภท ดังนี้

(1) บริษัทจำกัดที่รัฐลงทุนดำเนินกิจการทั้งหมด เช่น บริษัท ไทยเดินเรือทะเล จำกัด บริษัทไม้อัดไทย จำกัด บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทยจำกัด และ บริษัทการบินไทยจำกัด

(2) บริษัทที่รัฐมีส่วนถือหุ้นเกินร้อยละ 50 เช่น บริษัทขนส่งจำกัด และบริษัทจังหวัดพาณิชย์จำกัด เป็นต้น

2 รัฐวิสาหกิจที่ไม่เป็นนิติบุคคล กิจการบางอย่างรัฐจัดตั้งขึ้นโดยใช้ทุนดำเนินการทั้งสิ้นของรัฐบาล สังกัดอยู่กับหน่วยราชการที่เป็นผู้ก่อตั้งขึ้น แต่ไม่มีฐานะเป็นนิติบุคคล เช่น องค์การเหมืองแร่ สำนักงานสลากกินแบ่ง โรงงานยาสูบ เป็นต้น

Leave a Reply