สิ่งแวดล้อม

ปัจจัยสิ่งแวดล้อมเกี่ยวกับการดำรงชีวิตของสัตว์ป่า

สิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีความต้องการปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวยต่อการมีชีวิตอยู่รอด และการขยายแพร่พันธุ์ ความต้องการดังกล่าวนี้อาจแตกต่างกันไปตามลักษณะเฉพาะ ทำให้รูปแบบของสิ่งมีชีวิตแตกต่างกัน ผลที่ตามมาจากความหลากหลายของรูปแบบของชีวิตนี้ ทำให้ธรรมชาติประกอบขึ้นด้วยสิ่งมีชีวิตต่างๆมากมาย ที่ต่างก็ทำหน้าที่ของตนเองอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ซึ่งปัจจัยที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตของสัตว์ป่า สามารถจำแนกได้ดังนี้

1.  ที่อาศัย (space) หมายถึง พื้นที่ที่สัตว์ป่าใช้ในการประกอบกิจวัตรประจำวัน เพื่อการดำรงชีวิตหรือแสดงออกถึงพฤติกรรม สัตว์ป่าทุกชนิดต้องการที่อาศัยที่ประกอบด้วยพื้นฐานจำเป็น คือ ที่อาศัย เวลา ความหลากหลาย และพลังงาน มีมติประกอบที่สำคัญ ได้แก่ ตำแหน่งที่ตั้ง ระยะ ระดับความสูง ขอบเขต และแนวเชื่อมเขตป่า สัตว์ป่าแต่ละชนิดจะแสดงอาการหวงพื้นที่ในรูปของอาณาเขตครอบครอง หรืออาณาเขตหากิน มีการแสดงความเป็นเจ้าของโดยวิธีการต่อสู้ หรือพฤติกรรมอื่นๆ

2.  อาหาร (food) อาหารเป็นปัจจัยสำคัญที่สัตว์ป่าต้องการเพื่อสร้างพลังงานในการดำรงชีวิต การเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ สร้างความแข็งแรง และการอยู่รอด เช่นเดียวกับสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ชนิดของอาหารที่สัตว์ป่าต้องการจะแตกต่างกันไปตามระดับการเสพของสัตว์ป่า ปริมาณความต้องการมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับขนาดของสัตว์ป่า สัตว์ป่าต่างชนิดกันต้องการโภชนาการที่แตกต่างกัน

3.  น้ำ (water) สัตว์ป่าทุกชนิดมีความต้องการน้ำเพื่อหล่อเลี้ยงร่างกาย ซึ่งปริมาณน้ำที่ต้องการมีความแตกต่างกัน บริเวณถิ่นที่อาศัยของสัตว์ป่ามักจะมีแหล่งน้ำที่ถาวร ตลอดไป

4.  แหล่งหลบภัย (safety cover) หมายถึง วัสดุต่างๆที่สัตว์ป่าใช้ในการปกปิด กำบัง เพื่อหลบหลีกอันตรายต่างๆ แหล่งหลบภัยของสัตว์ป่าทุกฤดูกาลสามารถอำนวยผลประโยชน์ในเรื่องของอาหาร ซึ่งสัตว์ป่าได้ใช้อาหารเหล่านี้โดยไม่ต้องออกไปหากินไกลๆ การเปลี่ยนแปลงของแหล่งหลบภัยจะขึ้นอยู่กับสภาพดิน ฟ้า อากาศ แหล่งหลบภัยอาจมีลักษณะเป็น รูดิน โพรงไม้ รัง หรือป่าละเมาะ ขึ้นอยู่กับชนิด ลักษณะสถานภาพของสัตว์ป่าทุกฤดูกาล สภาพพื้นที่ และอุปนิสัยของสัตว์ป่าที่เป็นเหยื่อ และสัตว์ผู้ล่า

5.  แหล่งสร้างรังเลี้ยงลูกอ่อน (nesting site and rear young) การทำรังสำหรับป้องกันตัวเอง ไข่ และลูก ให้ปลอดภัยจากศัตรู และการเปลี่ยนแปลงของสภาวะอากาศ การที่สร้างรังให้ปลอดภัยจากศัตรู สัตว์จะทำรังตามสถานที่ซึ่งศัตรูไม่สามารถเข้าถึงรังได้ หรือทำรังที่มีความแข็งแรง หรือทำรังพรางตา หรือทำรังร่วมกันเป็นฝูง หรือทำรังใกล้เคียงกับที่อยู่อาศัยของสัตว์ชนิดอื่นที่มีความดุร้าย

6.  ปัจจัยพิเศษ (special needs) เป็นปัจจัยเฉพาะอย่างที่สัตว์ป่าแต่ละชนิด มีความต้องการเพื่อวัตถุประสงค์บางประการ เป็นความต้องการเพื่อความสมบูรณ์ของชีวิต หรืออาจจะเพื่อตอบสนองพฤติกรรมบางประการของสัตว์ป่า

– ดินโป่ง (saltlicks) เป็นแหล่งดินเค็มมีพวกแร่ธาตุต่างๆ จะพวก โซเดียม โพแทสเซียม ซึ่งมีความสำคัญต่อสัตว์กินพืชเป็นอาหาร เป็นที่ต้องการของช้างป่า กวางป่า กระทิง วัวแดง

– แอ่งทราย หรือดินฝุ่น บางพื้นที่เรียกว่า โปงลม เพื่อการนอนคลุกฝุ่น เล่นฝุ่น ของสัตว์บางชนิด เช่น ไก่ป่า นกยูง ไก้ฟ้า นกเขาชนิดต่างๆ ช้างป่า และกวางป่า

– พื้นที่หรือลานประโยชน์ ในการผสมพันธุ์ของสัตว์ป่าบางชนิด เช่น นกยูง หรือนกหว้า เพื่อประโยชน์ในการประกาศอาณาเขตครอบครอง (territory) หรือพื้นที่เพื่อการหากิน (home range)

Leave a Reply