อื่นๆ

พันธุ์ข้าวหอมพื้นเมือง

พันธุ์ข้าวหอมพื้นเมืองของประเทศไทยส่วนเป็นพันธุ์ข้าวในกลุ่มอินดิกา ซึ่งมีการปลูกแพร่หลายในหลายประเทศของภูมิภาคอุษาคเนย์ สำหรับประเทศไทยพบว่ามีการปลูกข้าวหอมอยู่ในแทบทุกภาค ผลจากการเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวหอมของกรมการข้าว ในช่วงต้นทศวรรษ 2500 ปรากฏว่าสามารถรวบรวมพันธุ์ข้าวพื้นเมืองได้เป็นจำนวน 803 สายพันธุ์ และในจำนวนดังกล่าวนั้น พบว่าเป็นข้าวหอมถึง 202 สายพันธุ์ เช่น ข้าวหอมมะลิ เหลืองหอม หอมดง หอมทอง เหลืองทอง หอมสุรินทร์ หอมดอ หอมทุ่ง หอมพม่า หอมเขมร หอมจัน หอมนางนวล เจ้าหอม ขาวดอกมะลิ หอมทุเรียน หอมหาง ขาวดอกมะลิเตี้ย หอมเศรษฐี ดอเหลือง ส้มโฮง มันเป็ด แม่ห้าง แดงหอม เหนียวหอม หอมอ้ม หอมมาล่า หอมมาลัย ล้นยุ้ง ลูกผึ้ง หอมเมล็ดเล็ก เหนียวหอมมะลิ เหลืองอ่อนเบา ขาวตาเจือ กาบดำ ปลาไหล ประดู่แดง อีปลวก อีโกย เจ๊กเชยเบา ลายเห็น ขาวกะเหรี่ยง หอมลาว ก่ำดำ หอมขี้ควาย หอมสะดุ้ง หนูโขง หอมสวน เหนียวดีจระเข้ หอมมะลิ 105 ฯลฯพันธุ์ข้าวหอม

บรรดาพันธุ์ข้าวหอมพื้นเมืองที่มีอยู่มากมายเหล่านี้แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ และความหลากหลายทางชีวภาพของท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี แต่อย่างไรก็ดี เมื่อสังคมและเศรษฐกิจ เริ่มเข้าสู่ระบบการแข่งขัน อีกทั้งประชากรในประเทศมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น ทำให้มีความจำเป็นต้องพัฒนาให้เกิดความมั่นคงทางด้านอาหาร ซึ่งการพัฒนาสายพันธุ์ข้าว คือความจำเป็นหนึ่ง ที่มีผลต่อความมั่นคงนั้น หน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง และเกษตรกรจำนวนมากจึงมีการคิดค้นและพัฒนาสายพันธุ์ข้าวให้มีความเหมาะสมกับนิเวศวัฒนธรรมของตนเอง  ด้วยเหตุนี้ข้าวหอมไทยจำนวน 13 สายพันธุ์ จึงถูกนำมาพัฒนาและปรับปรุงพันธุ์ ซึ่งกรมพัฒนาพันธุ์ข้าวได้จำแนกกลุ่มตามปริมาณ อมิโลส (แป้งชนิดหนึ่งที่มีอยู่ในเมล็ดข้าว มีผลให้เมื่อหุงสุกแล้วข้าวสวยมีความแข็งหรืออ่อนนุ่มแตกต่างกันไปตามปริมาณอมิโลส) ได้แก่

1 กลุ่มพันธุ์ข้าวเจ้าหอม ที่มีอมิโลสต่ำกว่าร้อยละ 20 ได้แก่ ข้าวขาวดอกมะลิ 105 กข15 ข้าวเจ้าหอมคลองหลวง1 ข้าวเจ้าหอมสุพรรณบุรี ปทุมธานี1 ข้าวเจ้าหอมพิษณุโลก กลุ่มพันธุ์ข้าวเจ้าหอมที่มีอมิโลส ปานกลางได้แก่ พันธุ์นางมลเอส-4 และ ดอกพะยอม กลุ่มพันธุ์ข้าวเจ้าหอมที่มีอมิโลสสูงได้แก่ ข้าวปทุมธานี60

2 กลุ่มพันธุ์ข้าวเหนียวหอม ได้แก่ กข6 สกลนคร ขาวโป่งไคร้ และข้าวดอสามเดือน (อาร์258)

จะเห็นได้ว่าข้าวหอมของไทยนั้นมีหลากหลายสายพันธุ์ และที่ถูกเลือกมาพัฒนาทั้ง 13 สายพันธุ์ ยังคงเป็นพันธุ์ที่ชาวนานิยมปลูกกันในปัจจุบัน แต่ที่เป็นที่รู้จักและกลายเป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญ คือกลุ่มพันธุ์ข้าวเจ้าหอมที่คนทั่วไปรู้จักในชื่อว่า ข้าวหอมมะลิ

ที่มา : วารสารวัฒนธรรม ปีที่ 53 ฉบับที่ 4 , ตุลาคม – ธันวาคม 2557