สิ่งแวดล้อม

ลักษณะของไลเคนส์และการแบ่งชนิดของไลเคนส์ตามรูปร่าง

ไลเคนส์ เป็นสิ่งมีชีวิตที่อยู่ร่วมกันระหว่างสาหร่าย หรือไซแอโนแบคทีเรีย (สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน) กับรา ไลเคนส์สามารถเจริญได้บนหินหรือเปลือกไม้ หรือบริเวณแห้งแล้งที่ไม่เหมาะกับการเจริญของพืชอื่นๆ ไลเคนส์จำนวนมากสามารถเจริญได้ที่อุณหภูมิต่ำในที่สูงและแถบขั้วโลก

สัณฐานวิทยาของไลเคนส์

ไลเคนส์ ประกอบด้วยไมซีเลียมของราอัดตัวกันแน่นอยู่ชั้นบน ข้างใต้เป็นกลุ่มเซลล์ของสาหร่าย และด้านล่างลงไปเป็นชั้นของรา ซึ่งอาจยึดติดกับพื้นดินด้วยไฮฟาที่เรียก ไรซีน (rhizine) ไลเคนส์บางพวกมีความซับซ้อนขึ้นโดยชั้นที่อยู่ใต้ชั้นสาหร่ายยังมีอาหารสะสมเก็บไว้

ราส่วนใหญ่เป็นพวกแอสโคไมซีตีส มีส่วนน้อยที่เป็นเบสิดิโอไมซีตีส ส่วนสาหร่ายเป็นพวกสาหร่ายสีเขียว ไลเคนส์แต่ละต้นจะประกอบด้วยราชนิดเดียวอยู่ร่วมกับสาหร่ายหรือไซแอโนแบคทีเรียชนิดเดียว สาหร่ายสีเขียวที่พบมากที่สุด คือ Trebouxia ซึ่งเป็นพวกเซลล์เดียว และ Trentepohlia ซึ่งเป็นพวกเส้นสาย กับ Nostoc เป็นพวกไซแอโนแบคทีเรีย

ไลเคนส์แบ่งตามรูปร่างได้ 3 ชนิด คือ ครัสโทสไลเคนส์ (crustose lichens) รูปแบบเกาะติดแน่นตามเปลือกไม้ ก้อนหิน และเกิดเป็นพวกแรก โฟลิโอสไลเคนส์ (foliose lichens) รูปคล้ายใบไม้ เกาะติดกับหินหรือเปลือกไม้ หลุดออกง่าย และ ฟรูทิโคสไลเคนส์ (fruticous lichens) คล้ายตันไม้เล็กๆ แตกกิ่งก้าน

ไลเคนส์ สืบพันธุ์โดยวิธีแฟรกเมนเตชันออกจากต้นเดิม หรือสร้างส่วนสืบพันธุ์ที่เรียกว่า ซอรีเดีย (soredia) ซึ่งเป็นไฮฟาที่มีสาหร่ายอยู่ด้วย การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศแต่ละส่วนจะแยกกันสืบพันธุ์ โดยราสร้างแอสโคสปอร์ ส่วนสาหร่ายสืบพันธุ์โดยการแบ่งเซลล์หรือสร้างสปอร์ ไลเคนส์เจริญช้า เพราะมีอัตราเมแทบอลิซึมต่ำ ใน 1 ปีจะเจริญไม่ถึง 1 เซนติเมตร

ไลเคนส์ เป็นตัวอย่างของการอยู่ร่วมกันแบบต่างฝ่ายต่างได้ประโยชน์ (mutualistic symbiont) สาหร่ายให้อาหารพวกคาร์โบไฮเดรตและวิตามินแก่รา ในขณะที่ราให้น้ำเกลือแร่ คาร์บอนไดออกไซด์ ความชื้น และร่มเงาแก่สาหร่าย ราได้อาหารจากสาหร่าย โดยใช้ฮอสทอเรียคล้ายรากแทงลงในเซลล์สาหร่าย

Leave a Reply