สุขภาพ

สมดุลความร้อนในร่างกาย อุณหภูมิแกน และอุณหภูมิผิว

มนุษย์และสิ่งมีชีวิตต่างๆ สามารถดำรงชีพได้เมื่ออุณหภูมิหรือความร้อนในร่างกายคงที่ในระดับที่เหมาะสมเท่านั้นซึ่งอุณหภูมิของร่างกาย นอกเหนือจากการใช้เป็นดัชนีชี้วัดการมีชีวิตของมนุษย์แล้วยังสามารถเป็นตัวบ่งบอกสถานภาพการเจ็บป่วยได้อีกด้วย โดยมนุษย์มีอุณหภูมิร่างกายปกติ (Normal body temperature) อยู่ที่ 37 องศาเซลเซียส หรือ 98.6  องศาฟาเรนไฮต์  ซึ่งควบคุมอุณหภูมิโดยศูนย์ควบคุมอุณหภูมิของร่างกายที่สมองส่วนไฮโปรธาลามัส ที่ทำหน้าที่ควบคุมการระบายความร้อน

อุณหภูมิร่างกายของมนุษย์แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ อุณหภูมิแกน (Core temperature) และอุณหภูมิผิว (Surface temperature) อุณหภูมิร่างกายจึงเป็นผลรวมของอุณหภูมิแกนและอุณหภูมิผิว

  1. อุณหภูมิแกน (Core temperature) เป็นอุณหภูมิที่เกิดจากอวัยวะที่อยู่ส่วนลึกของร่างกาย เช่น สมอง หัวใจ และปอด เป็นต้น ซึ่งในทางปฏิบัตินิยมวัดค่าอุณหภูมิแกนทางทวารหนัก อุณหภูมิแกนจะมีค่าเปลี่ยนแปลงในช่วงแคบๆ แม้ว่าอุณหภูมิของสิ่งแวดล้อมภายนอกร่างกายจะเปลี่ยนไป โดยปกติจะอยู่ในช่วง 36.5 ถึง 37.5 องศาเซลเซียส อุณหภูมิแกนจะมีการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลาระหว่างวัน โดยมักสูงสุดในช่วงตอนเย็น และต่ำสุดในช่วงตอนเช้า
  2. อุณหภูมิผิว (Surface temperature) เป็นอุณหภูมิที่อยู่ใต้ผิวหนังและไขมันใต้ชั้นผิวหนัง ผิวหนังช่วยควบคุมอุณหภูมิแกนให้มีค่าค่อนข้างคงที่ ซึ่งกระทำโดยการปรับเปลี่ยนปริมาณเลือดที่ไหลมายังผิวหนังอุณหภูมิผิวมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามสภาวะแวดล้อมภายนอกและภายในร่างกาย

เมื่อร่างกายได้รับความร้อน อุณหภูมิร่างกายของมนุษย์อาจเปลี่ยนแปลงได้ในช่วงแคบๆ โดยไม่มีผลกระทบต่อการทำงานของร่างกาย นั่นคือ ประมาณ 37 ± 1 องศาเซลเซียส ดังนั้นร่างกายจึงพยายามควบคุมอุณหภูมิให้คงที่ตลอดเวลาด้วยกลไกต่างๆ เช่น การหลั่งเหงื่อ รู้สึกกระหายน้ำ และมีเลือดไหลเวียนมาเลี้ยงที่ผิวเพื่อคายความร้อนมากขึ้น เป็นต้น

Leave a Reply