สุขภาพ

สาเหตุและอาการของการป่วยเฉียบพลันจากการขึ้นภูเขา (Acute mountain sickness)

การเกิดโรคการป่วยเฉียบพลันจากการขึ้นภูเขา นี้เชื่อว่าเกิดจากภาวะการขาดออกซิเจน ซึ่งจะทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองและความดันในสมองเพิ่มขึ้น จากการเพิ่มขึ้นของปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ (PCO2) และการลดลงของปริมาณออกซิเจน (PO2) ในกระแสเลือด โดยพบว่าผู้ที่มีการตอบสนองการขาดออกซิเจนด้วยกลไกการหายใจ (Hypoxic ventilation response) มากจะมีอาการนี้น้อย กลไกการเกิดภาวะบวมน้ำยังไม่สามารถอธิบายได้ แต่เชื่อว่าอาจเกิดจากระดับสารโปรตีนในเลือดที่ผิดปกติและ/หรือระดับฮอร์โมนที่ควบคุมการขับน้ำของไตผิดปกติ ซึ่งเป็นการตอบสนองต่อการทำงานของระบบประสาทซิมพาธิติก ที่เพิ่มขึ้นในผู้ที่มีการป่วยเฉียบพลันจากการขึ้นภูเขา

อาการ อาการแสดง

การป่วยชนิดนี้เป็นภาวะที่พบบ่อยที่สุด โดยพบประมาณ 2 ใน 3 ของผู้ที่ขึ้นสู่ระดับสูง โดยอัตราอุบัติการณ์ของภาวะนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น อัตราความเร็วของการขึ้นสู่ระดับความสูง ระยะเวลาของการอยู่ในที่สูง ปริมาณการออกแรงกาย และความไวส่วนบุคคล การค้นพบภาวะนี้แต่เนิ่นๆ มีความสำคัญในการป้องกันมิให้กลายเป็นภาวะที่มีความรุนแรงขึ้น เช่น ปอดหรือสมองบวมน้ำ

ภาวะนี้จะมีอาการภายใน 2-3 ชั่วโมงหลังจากขึ้นสู่ที่ระดับความสูงกว่า 2,500 เมตรอย่างรวดเร็ว อาการที่พบบ่อยที่สุด คือ ปวดศีรษะที่เป็นมากตอนกลางคืน เบื่ออาหาร อาจร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน นอนไม่หลับและอ่อนแรง ผู้ป่วยมักจะมีอาการหายใจไม่อิ่ม ไอ และอาการทางระบบประสาท เช่น หลงลืมง่าย การมองเห็นและการได้ยินผิดปกติ ตรวจร่างกายมักไม่พบสิ่งปกติ แต่อาจพบภาวะบวมน้ำได้ ร่วมด้วยการสะสมของน้ำในร่างกายนี้จะไปมีผลทำให้เกิดน้ำในเนื้อเยื่อปอด ซึ่งในรายที่เป็นมากอาจมีภาวะปอดหรือสมองบวมน้ำตามมาได้

การรักษาและป้องกัน

การรักษาที่มีประสิทธิภาพ คือ การลดระดับความสูง และห้ามขึ้นสู่ที่สูงซ้ำอีก ซึ่งอาจจะทำให้โรครุนแรงขึ้น หากลดระดับความสูงไม่ได้ ควรพิจารณาให้ก๊าซออกซิเจน หรือให้อยู่ในห้องปรับความกดอากาศสูงที่เคลื่อนย้ายได้ หากเป็นไปได้ อาจพิจารณารักษาด้วยถุงปรับความกดดันอากาศสูง หากผู้ป่วยลงจากที่สูงไม่ได้และไม่สามารถให้ก๊าซออกซิเจน

การป้องกัน โดยการขึ้นสู่ที่สูงอย่างช้าๆ เพื่อให้มีเวลาปรับร่างกายนานพอ ซึ่งมีความสำคัญมากในผู้ที่มีความไวหรือเคยเกิดภาวะนี้มาก่อนแล้ว การให้ยาลดการบวมน้ำของร่างกายหรือระหว่างการขึ้นสู่ี่ที่สูงก็สามารถช่วยลดการเกิดภาวะนี้เช่นกัน

Leave a Reply