บ้านและสวน

เรื่องน่ารู้เรือนไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เรือนไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคอีสาน สิ่งปลูกสร้างสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยแบบพื้นบ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ เรือนที่สร้างเป็นที่อยู่อาศัยชั่วคราว เรียก เถียง และเรือนไม้จริง สิ่งปลูกสร้างสำหรับใช้เป็นที่อยู่อาศัยถาวร แบ่งเป็นสามแบบคือ เรือนเกย เรือนโข่ง และเรือนแฝดเรือนไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

เถียง

 

เถียง สิ่งปลูกสร้างที่สร้างเพื่ออยู่อาศัยชั่วคราว ตามหัวไร่ปลายนา สร้างด้วยไม้ไผ่ หรือไม้จริง ยกพื้นสูง พื้นปูด้วยฟาก หรือกระดาน มุงด้วยแฝก หญ้าคา หรือสังกะสี เถียงสำหรับเฝ้านา เรียก เถียงนา เถียงสำหรับเฝ้าไร่ เรียก เถียงไร่ เถียงที่ใช้เป็นที่หลบแดดหลบฝนในตอนกลางวันมักสร้างหลังเล็กๆ ยกพื้นสูงพอก้าวขึ้นได้ ถ้าเป็นเถียงสำหรับอยู่อาศัยตลอดฤดูทำนา จะมีขนาดใหญ่และมั่นคง ใต้ถุนสูง ใช้เป็นที่เก็บเครื่องมือทำนา และพักผ่อนตอนกลางวัน เถียงไม่มีรูปแบบที่แน่นอน สร้างเพื่อกันแดด หลบฝนได้เท่านั้น

เรือนไม้จริง

เรือนไม้จริง เรือนที่อยู่อาศัยถาวร สร้างด้วยไม้จริงองค์ประกอบของเรือน ได้แก่ เรือนเกย ประกอบด้วยเรือนใหญ่ (เฮือนใหญ่) เกยหรือชานมีหลังคา เรือนโข่ง (เฮือนโข่ง) เรือนขนาดกลาง และเรือนขนาดเล็ก โครงสร้างแยกจากกัน เรือนแฝด ประกอบด้วยเรือนใหญ่และเรือนแฝด ซึ่งมีรูปร่างคล้ายเรือนโข่ง แต่มีโครงสร้างร่วมกับเรือนใหญ่ เรือนทั้งสามแบบนี้เป็นเรือนใต้ถุนสูง มีบันไดสำหรับขึ้นลง มี ชานแดด เรือนครัว (เฮือนไฟ) ร้านแอ่งน้ำ (ฮ้างแอ่งน้ำ) และยุ้งข้าว (เล้าขาว) สร้างแยกออกไปจากเรือน โครงสร้างของเรือนทำด้วยไม้จริง ฝาเรือนอาจเป็นไม้ไผ่ หรือไม้จริง หลังคามุงด้วยแป้นมุง (กระเบื้องไม้) หรือกระเบื้องดินเผา ตัวอย่างเรือนอีสาน หาชมได้ที่พิพิธภัณฑ์เรือนอีสานของมหาวิทยาลัยมหาสารคาม อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม

ที่มา : หนังสือวัฒนธรรม ปีที่ 52 ฉบับที่ 4