สุขภาพ

โรคคุชชิ่ง พิษจากยาชุดลูกกลอนอาการของโรคและการป้องกัน

โรคคุชชิ่ง, กลุ่มอาการคุชชิ่ง, คุชชิ่งซินโดรม Cushing’syndrome

สาเหตุ เกิดจากภาวะมีสารสตีรอยด์ในร่างกายมากเกินไป ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการใช้สารที่มีสตีรอยด์สังเคราะห์ปะปน ซึ่งอยู่ในรูปของยาชุด ยาหม้อ และยาลูกกลอน ที่ประชาชนนิยมซื้อใช้เอง เพื่อบรรเทาโรคปวดข้อ ปวดหลัง โรคหืด โรคภูมิแพ้ ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ เนื่องจากสารสตีรอยด์สังเคราะห์ (เช่น ยาที่ชื่อว่า “เพร็ดนิโซโลน” “แดกซ่าเมทาโซน”) ที่ปะปนหรือผสมอยู่ ยาเหล่านี้สามารถบรรเทาโรคต่างๆดังกล่าวได้ผลชะงัด หาหยุดยาอาการของโรคมักจะกำเริบหนัก ทำให้ผู้ป่วยต้องใช้เป็นประจำทุกวันนานเป็นแรมเดือนแรมปี จนร่างกายได้รับพิษจนกลายเป็นโรคคุชชิ่ง

ส่วนน้อยอาจเกิดจากต่อมหมวกไตสร้างฮอร์โมนสตีรอยด์ มากผิดปกติ อันเนื่องมาจากมีเนื้องอกของต่อมหมวกไต บางครั้งอาจเกิดจากมีเนื้องอกของต่อมใต้สมอง หรือเนื้องอกของส่วนอื่นๆ ที่สร้างฮอร์โมนออกมากระตุ้นให้ต่อมหมวกไตสร้างสตีรอยด์มากเกิน

อาการ มักจะค่อยๆ เกิดขึ้นช้าๆ เป็นแรมเดือน ในระยะแรกจะพบว่าผู้ป่วยหน้าอูมขึ้น จนหน้ากลมเป็นวงพระจันทร์ และออกสีแดงเรื่อๆ มีก้อนไขมันเกิดขึ้นที่ต้นคอด้านหลัง(อยู่ระหว่างไหล่ทั้งสองข้าง) แลดูเป็นหนอก ซึ่งทางภาษาการแพทย์เรียกว่า อาการหนอกควาย (buffalo’s hump) รูปร่างอ้วน โดยจะอ้วนมากตรงเอว (พุงป่อง) แต่แขนขากลับลีบเล็กลง ผู้ป่วยจะรู้สึก อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย และซึมเศร้า

ผิวหนังจะออกเป็นลายสีคล้ำๆที่บริเวณท้อง และบริเวณสะโพก ผิวหนังบางและมีจ้ำเขียวพราย ช้ำง่ายเวลาถูกกระทบกระแทก

มักมีสิวขึ้น และมีขนอ่อนขึ้นที่หน้า ลำตัวและแขนขา กระดูกอาจผุกร่อน มักมีอาการปวดหลัง อาจมีความดันเลือดสูง หรือมีอาการของเบาหวาน ผู้หญิงอาจมีเสียงแหบห้าว และมีขนมากแบบผู้ชาย ประจำเดือนมักจะออกน้อยหรือไม่มาเลย ผู้ป่วยอาจไม่มีความรู้สึกทางเพศ อาจมีอารมณ์แปรปรวน หรือกลายเป็นโรคจิต

ภาวะแทรกซ้อน หากไม่ได้รับการรักษาอาจมีภาวะแทรกซ้อน จากกโรคความดันเลือดสูง และเบาหวาน เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ หัวใจวาย อัมพาต ไตวาย เป็นต้น

ผู้ป่วยมักมีภูมิคุ้มกันต่ำ ติดเชื้อง่าย เช่น เป็นฝี พุพอง โรคเชื้อราตามผิวหนัง ทางเดินปัสสาวะอักเสบ วัณโรคปอด เป็นต้น บางรายอาจมีอาการติดเชื้อรุนแรง จนเกิดภาวะเลือดเป็นพิษ ถึงเสียชีวิตได้ นอกจากนี้ยังอาจมีภาวะกระดูกพรุน เป็นแผลหายยาก เป็นนิ่วในไต  ต้อหิน ต้อกระจก

ที่สำคัญ ในรายที่เป็นโรคคุชชิ่งจากการใช้สารสตีรอยด์มากเกิน หากมีการหยุดกินสารสตีรอยด์ทันทีทันใด จะเกิดภาวะขาดสตีรอยด์เฉียบพลัน และเกิดภาวะช็อกจนเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อร่างกายเผชิญกับภาวะเคียด

การดำเนินโรค หากได้รับการรักษาที่ถูกต้อง มักจะหายได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าเกิดจากการใช้สารสตีรอยด์สังเคราะห์มากเกิน ส่วนในรายที่เกิดจากเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง หลังได้รับการผ่าตัดก็มักจะหายได้ แต่ต้องกินยาสตีรออยด์ทดแทนไปตลอดชีวิต ในบางรายอาจมีเนื้องอกกำเริบ จนมีอาการของโรคคุชชิ่งขึ้นใหม่อีก

ส่วนในรายที่ไม่ได้รับการรักษา ก็มักจะมีภาวะแทรกซ้อน จนเกิดความพิการหรือเสียชีวิตได้

การป้องกัน โรคนี้สามารถป้องกันได้โดยการหลีกเลี่ยงการใช้สารสตีรอยด์ ในรูปของยาชุด ยาหม้อ และยาลูกกลอน หากมีอาการของโรคปวดข้อ ปวดหลัง โรคหืด โรคภูมิแพ้ หรือโรคเรื้อรังอื่นๆ ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อการรักษาที่ถูกต้อง ไม่ควรใช้ยาเองอย่างผิดๆ

Leave a Reply